اسلام‌آباد به‌دنبال دور زدن افغانستان؛ پاکستان مسیر بنادر خود به آسیای میانه را از خاک چین فعال می‌کند

صادق خان، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، از برگزاری نشستی در اسلام‌آباد درباره اتصال بنادر این کشور به آسیای میانه از مسیر چین خبر داده و گفته است که با انجام اصلاحات لازم، این راه می‌تواند به کارآمدترین مسیر ترانزیتی منطقه تبدیل شود.

خبرگزاری آگاه:
به‌گفته صادق خان، این نشست با حضور مقام‌های پاکستانی و چینی برگزار شده و محور اصلی آن، بررسی توافقنامه چهارجانبه ترافیک ترانزیتی میان چین، پاکستان، قرغیزستان و قزاقستان بوده است. این توافقنامه چارچوب حقوقی و اجرایی اتصال بنادر دریایی پاکستان به آسیای میانه از طریق خاک چین را تنظیم می‌کند.

نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان تأکید کرده است که با اعمال برخی اصلاحات فنی و اداری—که کار روی آن‌ها جریان دارد—این مسیر می‌تواند به کارآمدترین و مطمئن‌ترین راه برای وصل‌کردن آسیای میانه به بنادر پاکستان بدل شود.

گسترش این همکاری‌های ترانزیتی در حالی دنبال می‌شود که روابط اقتصادی اسلام‌آباد با اداره طالبان عملاً متوقف شده است. نخست‌وزیر پاکستان در ماه جدی اعلام کرده بود که به‌دلیل «عدم اقدام کابل علیه گروه‌های تروریستی فعال در خاک افغانستان»، پاکستان ناگزیر شده همه دادوستدهای تجاری با افغانستان را قطع کند.

تحلیل آگاه | پیامدهای کنار گذاشتن افغانستان از نقشه ترانزیت

حرکت تازه پاکستان برای اتصال آسیای میانه به بنادر خود از مسیر چین، بیش از آن‌که یک پروژه فنی باشد، حامل پیام سیاسی و ژئو‌اقتصادی است. افغانستان در دو دهه گذشته یکی از مسیرهای طبیعی و کوتاه برای پیوند آسیای میانه به آب‌های گرم محسوب می‌شد. اما حالا، با بسته‌شدن مسیر تجارت با کابل، اسلام‌آباد عملاً به‌دنبال دور زدن افغانستان است.

این تغییر مسیر، دو معنا دارد:
نخست، بی‌اعتمادی عمیق پاکستان به اداره طالبان در زمینه امنیت و مبارزه با گروه‌های مسلح. دوم، تلاش اسلام‌آباد برای حفظ نقش خود به‌عنوان گره ترانزیتی منطقه، حتی اگر این نقش با هزینه بیشتر و از مسیر طولانی‌تر چین تأمین شود.

برای افغانستان، این روند زنگ خطر جدی است. کنار گذاشته‌شدن از پروژه‌های بزرگ ترانزیتی، به معنای از دست رفتن درآمد، نفوذ منطقه‌ای و فرصت‌های اشتغال است. اگر کابل نتواند اطمینان امنیتی و ثبات حقوقی به همسایه‌ها بدهد، جایگاه جغرافیایی افغانستان—که زمانی یک مزیت راهبردی بود—به‌تدریج بی‌اثر خواهد شد.

در واقع، پروژه چین–پاکستان–آسیای میانه فقط یک کریدور جدید نیست؛ نشانه‌ای است از این‌که منطقه در حال بازطراحی نقشه اتصال‌هاست، و افغانستان اگر نتواند خود را در این نقشه حفظ کند، به حاشیه رانده خواهد شد.