بحران همزمان سلامت و معیشت در افغانستان؛ سینهبغل ۳۵۲ قربانی گرفت و ۷۵ درصد مردم در ناامنی اقتصادیاند
همزمان با افزایش چشمگیر بیماریهای تنفسی و بستهشدن صدها مرکز صحی، گزارشهای تازه سازمان ملل نشان میدهد بیش از سهچهارم مردم افغانستان با ناامنی معیشتی دستوپنجه نرم میکنند؛ وضعیتی که محدودیتهای طالبان بر زنان، آن را تشدید کرده است.
خبرگزاری آگاه
سازمان جهانی صحت (WHO) اعلام کرده است که در ماه دسامبر ۲۰۲۵، ۱۸۳ هزار و ۳۰۲ مورد بیماری تنفسی حاد (سینهبغل) در افغانستان ثبت شده که از این میان ۳۵۲ نفر جان باختهاند. این سازمان روز سهشنبه، ۲۱ دلو، در گزارشی افزوده است که شمار موارد سینهبغل در این ماه نسبت به ماه پیش از آن ۲۴.۶ درصد افزایش یافته است.
بر اساس این گزارش، تا ۲۰ دسامبر، ۴۴۵ مرکز صحی بهدلیل محدودیتهای مالی تعلیق یا بسته شدهاند؛ موضوعی که پیشبینی میشود حدود ۳.۸ میلیون تن در ۳۰ ولایت را تحت تأثیر قرار دهد.
در همین گزارش آمده است که در ماه دسامبر بیش از دو هزار مورد بیماری سرخکان در افغانستان ثبت شده که از این میان ۱۰ تن جان باختهاند. همچنین ۷ هزار و ۹۶۹ مورد اسهال حاد، ۲ هزار و ۹۵ مورد مشکوک به سرخکان با ۱۰ مرگ، ۳۴۰ مورد تب دنگی بدون مرگ، یک هزار و ۲۲۸ مورد مالاریا بدون مرگ و ۳۷ مورد تب کریمه–کنگو گزارش شده است.
سازمان جهانی صحت افزوده است که در دسامبر ۲۰۲۵، ۱۱۶ کیت صحی اضطراری را به نُه مرکز صحی در هشت ولایت تحویل داده که انتظار میرود در سه ماه آینده حدود ۸۶ هزار و ۵۵۰ نفر را تحت پوشش قرار دهد.
در کنار بحران سلامت، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) در گزارش تازهای گفته است که بیش از ۷۵ درصد مردم افغانستان با ناامنی معیشتی مواجهاند. این سازمان با اشاره به اشتغال تنها ۷ درصد زنان در بازار کار، افزوده است که ۸۸ درصد خانوادههای زنسرپرست از نیازهای اساسی محروماند.
طالبان از زمان بهدست گرفتن قدرت، با اعمال سیاستهای محدودکننده علیه زنان، آموزش و اشتغال آنان را ممنوع کردهاند؛ اقدامی که بهگفته کارشناسان، فقر را گسترش داده و بهویژه خانوادههای زنسرپرست را در وضعیت آسیبپذیرتری قرار داده است.
شورای امنیت سازمان ملل نیز در اواخر ماه قوس سال روان اعلام کرد که سیاستهای طالبان علیه زنان سالانه بیش از یک میلیارد دالر به اقتصاد افغانستان زیان وارد میکند. این شورا وضعیت زنان و دختران در افغانستان را «وخیم» خوانده و گفته است از هر ده زن افغان، هشت نفر از آموزش، کار و مهارتآموزی محروماند.
تحلیل آگاه
آنچه امروز در افغانستان میگذرد، تلاقی خطرناک دو بحران است: فروپاشی تدریجی نظام سلامت و انسداد ساختاری معیشت. افزایش ۲۴.۶ درصدی سینهبغل در یک ماه، در کشوری که صدها مرکز صحیاش بهدلیل کمبود بودجه بسته شده، یک زنگ خطر جدی است. وقتی دسترسی به درمان محدود میشود، بیماریهای قابل پیشگیری و قابل درمان، به مرگهای خاموش بدل میگردند.
اما ریشه این وضعیت فقط در کمبود پول نیست؛ در سیاست هم هست. محدودیتهای گسترده طالبان بر آموزش و اشتغال زنان، نهتنها نقض حقوق اساسی است، بلکه ضربه مستقیم به اقتصاد خانوادهها و تابآوری جامعه وارد میکند. وقتی تنها ۷ درصد زنان شاغلاند و ۸۸ درصد خانوادههای زنسرپرست از نیازهای اولیه محروم، نتیجه طبیعی آن، گسترش فقر، سوءتغذیه و افزایش بیماریهاست.
بستهشدن ۴۴۵ مرکز صحی، بهمعنای کاهش خدمات در خط مقدم مبارزه با بیماریهاست. در چنین شرایطی، کمکهای اضطراری هرچند مهماند، اما جایگزین یک نظام پایدار نمیشوند. بدون رفع محدودیتها، جذب منابع، و بازگشت نیروی انسانی—بهویژه زنان در بخش صحت—این چرخه معیوب ادامه خواهد یافت.
پیام روشن است: بحران سلامت و معیشت در افغانستان، دو روی یک سکهاند. تا زمانی که سیاستهای حذفگرایانه تغییر نکند و اولویت به انسان—نه ایدئولوژی—داده نشود، آمارها هر ماه تیرهتر خواهند شد. امروز مسئله فقط عددها نیست؛ مسئله جان انسانهاست.
