«بمب ساعتی» در قلب منطقه؟ هشدار پراودا درباره تهدیدهای فرامرزی از افغانستان
روزنامه روسی پراودا گزارش داده است که با وجود ادعای طالبان درباره تأمین امنیت سراسری در افغانستان، وضعیت امنیتی همچنان شکننده است و میتواند برای کشورهای همسایه تهدیدآفرین باشد؛ تحلیلی که کابل آن را رد کرده، اما همزمان گزارشهای بینالمللی نیز از تداوم فعالیت گروههای افراطی خبر میدهند.
خبرگزاری آگاه
پراودا در گزارشی تازه، وضعیت افغانستان را به «بمب ساعتی» تشبیه کرده و نوشته است که پس از خروج نیروهای بینالمللی به رهبری ایالات متحده، شبکههای مسلح و ساختارهای پنهان نفوذ همچنان فعال ماندهاند.
این روزنامه مدعی است برخی از این شبکهها با حمایت نهادهای خارجی شکل گرفته و اکنون دارای سازوکارهای مالی، تبلیغاتی و جذب نیرو هستند. در این گزارش از «دولت اسلامی» و شاخههای وابسته به آن بهعنوان تهدید بالقوه برای منطقه یاد شده است.
پراودا همچنین به حضور برخی اعضای جنبش اسلامی ترکستان شرقی در نزدیکی مرزهای چین اشاره کرده و این موضوع را عامل نگرانی پکن دانسته است.
در بخشی از گزارش آمده که افزایش حملات علیه منافع چین و کشورهای همسایه، زنگ خطر را به صدا درآورده است. از جمله به حمله ۱۹ جنوری در کابل اشاره شده که در آن یک رستوران مرتبط با شهروندان چینی هدف قرار گرفت؛ رویدادی که در نتیجه آن هفت تن کشته و حدود ۲۰ نفر زخمی شدند و مسئولیت آن را شاخهای از داعش برعهده گرفت.
سخنگوی طالبان این گزارش را رد کرده و تأکید کرده است که افغانستان امن است و گروههای «هراسافکن» در کشور فعالیت سازمانیافته ندارند.
با این حال، در ماههای اخیر گزارشهای شورای امنیت سازمان ملل و برخی نهادهای منطقهای نیز به حضور و فعالیت گروههای متعدد مسلح در افغانستان اشاره کردهاند؛ موضوعی که تصویر امنیتی کشور را پیچیدهتر نشان میدهد.
تحلیل آگاه:
امنیت ادعایی و واقعیت میدانی؛ شکاف روایتها
طالبان از زمان بازگشت به قدرت، «تأمین امنیت» را مهمترین دستاورد خود معرفی کردهاند. در سطحی از واقعیت، کاهش درگیریهای جبههای و پایان جنگ گسترده قابل مشاهده است. اما امنیت صرفاً نبود جنگ کلاسیک نیست؛ امنیت پایدار به معنای مهار شبکههای مسلح فرامرزی، شفافیت اطلاعاتی و جلوگیری از تبدیل خاک کشور به پناهگاه گروههای ایدئولوژیک است.
اگر حتی بخشی از نگرانیهای مطرحشده درباره فعالیت داعش یا دیگر گروههای تندرو صحت داشته باشد، افغانستان در معرض خطر تبدیل شدن به گره امنیتی منطقه باقی میماند. چنین وضعیتی میتواند زمینهساز فشارهای سیاسی، اقتصادی و حتی اقدامات یکجانبه از سوی همسایگان شود.
از سوی دیگر، انکار کامل تهدید بدون ارائه دادههای شفاف و دسترسی نهادهای مستقل به ارزیابی میدانی، شکاف میان روایت رسمی و تحلیلهای بینالمللی را عمیقتر میکند.
افغانستانِ امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند اعتمادسازی منطقهای است. امنیت پایدار نه با شعار، بلکه با شفافیت، همکاری اطلاعاتی و جلوگیری از رشد شبکههای افراطی شکل میگیرد.
در غیر آن، تعبیر «بمب ساعتی» ممکن است تنها یک استعاره رسانهای نباشد، بلکه بازتاب نگرانی عمیق از آینده امنیت منطقهای باشد؛ آیندهای که باز هم مردم افغانستان نخستین هزینهپرداز آن خواهند بود.
