خبرگزاری آگاه آگاه؛ رسانه بیداری و برابری
دونالد ترامپ اعلام کرده است که مذاکرهکنندگان ایالات متحده روز دوشنبه برای گفتوگو با ایران به پاکستان خواهند رفت؛ تلاشی تازه برای نجات آتشبسی که در آستانه پایان قرار دارد، اما همزمان با تشدید تنشها در تنگه هرمز با ابهامهای جدی روبهرو است.
خبرگزاری آگاه:
رئیسجمهور ایالات متحده گفته است که این سفر در چارچوب دور تازهای از مذاکرات انجام میشود؛ مذاکراتی که هدف آن تمدید آتشبس و رسیدن به یک توافق نهایی برای پایان جنگ عنوان شده است.
با این حال، چشمانداز این گفتوگوها همچنان مبهم است. تهران تا اکنون بهگونه رسمی برگزاری فوری این نشست را تأیید نکرده و همزمان تأکید کرده است که تا ادامه محاصره دریایی امریکا، هیچ کشتیای اجازه عبور از تنگه هرمز را نخواهد داشت.
محمدباقر قالیباف، از چهرههای ارشد در روند مذاکرات، در یک گفتوگوی تلویزیونی گفته است: «وقتی ما نتوانیم عبور کنیم، دیگران هم نخواهند توانست.»
این در حالی است که تنشهای میدانی نیز افزایش یافته است. گزارشها حاکی است که چندین کشتی تجاری—از جمله شناورهایی با پرچم هند—در روزهای اخیر در این آبراه هدف تیراندازی قرار گرفتهاند؛ رویدادی که عملاً وضعیت تنگه را به شرایط پیش از آتشبس بازگردانده است.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ در پیامهای جداگانه، ایران را به نقض آتشبس متهم کرده و هشدار داده است که در صورت نپذیرفتن پیشنهاد امریکا، زیرساختهای حیاتی این کشور هدف قرار خواهد گرفت.
در محور اختلافات، همچنان سه موضوع کلیدی باقی است:
- برنامه غنیسازی هستهای ایران؛
- نقش و فعالیت گروههای نیابتی در منطقه؛
- و کنترول و بازگشایی تنگه هرمز؛
در این میان، پاکستان تلاش کرده نقش میانجی را تقویت کند. گزارشها نشان میدهد که تدابیر امنیتی در اسلامآباد افزایش یافته و تیمهای مقدماتی برای میزبانی مذاکرات در محل حضور دارند.
با وجود این تحرکات دیپلماتیک، تهران همچنان بر مواضع کلیدی خود پافشاری میکند. از جمله، مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده به امریکا «غیرقابل قبول» است، هرچند آمادگی خود را برای بررسی سایر نگرانیها اعلام کردهاند.
در سطح میدانی، تداوم محدودیتها در تنگه—که حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت از آن عبور میکند—خطر تشدید بحران انرژی و بازگشت به درگیری گستردهتر را افزایش داده است.
تحلیل آگاه:
سفر هیأت امریکایی به پاکستان را میتوان آخرین تلاش فشرده برای جلوگیری از فروپاشی آتشبس دانست؛ اما این تلاش در شرایطی انجام میشود که «میدان» و «مذاکره» عملاً در تضاد با یکدیگر حرکت میکنند.
از یکسو، دو طرف بهصورت بیسابقهای به چارچوب توافق نزدیک شدهاند؛ از سوی دیگر، تشدید تنش در تنگه هرمز—از تیراندازی به کشتیها تا ادامه محاصره—اعتماد شکننده میان طرفین را تضعیف کرده است.
نقش پاکستان در این میان قابل توجه است. اسلامآباد تلاش میکند با حفظ توازن میان واشنگتن و تهران، جایگاه خود را بهعنوان میانجی منطقهای تثبیت کند؛ اما موفقیت این نقش به میزان انعطاف دو طرف بستگی دارد، نه صرفاً به ظرفیت دیپلماتیک میانجی.
در سطح راهبردی، ایران با استفاده از اهرم هرمز، فشار مستقیم بر اقتصاد جهانی وارد میکند، در حالیکه امریکا با محاصره دریایی، بهدنبال محدودسازی درآمدهای تهران است. این «تقابل اهرمها» باعث شده هرگونه توافق، نیازمند امتیازدهی متقابل در حساسترین حوزهها باشد.
برای افغانستان، پیامدهای این وضعیت صرفاً ژئوپولیتیک نیست. هرگونه بیثباتی در تنگه هرمز، مستقیماً بر قیمت انرژی، هزینههای واردات و مسیرهای تجاری اثر میگذارد—مسائلی که در شرایط شکننده اقتصادی کشور، اهمیت دوچندان دارد.
در نهایت، اگرچه پنجره دیپلماسی هنوز باز است، اما فاصله میان توافق و تشدید درگیری، بیش از هر زمان دیگر باریک شده است. هر اشتباه محاسباتی در این مرحله میتواند روند مذاکرات را از مسیر خارج کرده و منطقه را وارد مرحلهای تازه از بحران کند.
