گفتوگوی تلفنی عراقچی و متقی؛ تلاش ایران برای میانجیگری میان طالبان و پاکستان وارد مرحله جدید شد
وزیران خارجه ایران و اداره طالبان در یک گفتوگوی تلفنی درباره همکاریهای مشترک، تنشهای اخیر میان افغانستان و پاکستان و طرح تهران برای برگزاری نشست منطقهای بحث و تبادل نظر کردند. ایران میگوید هدفش ایجاد ثبات و آرامش در روابط کابل–اسلامآباد است.
به گزارش خبرگزاری آگاه، وزارت خارجه ایران اعلام کرده است که عباس عراقچی، وزیر خارجه این کشور، روز دوشنبه در تماس تلفنی با امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، درباره روابط دوجانبه و تحولات اخیر منطقه گفتوگو کرده است.
عراقچی در این گفتوگو بر ضرورت برقراری صلح و ثبات میان کشورهای منطقه تأکید کرده و گفته است که «تقویت مشورتها و رایزنیها» برای همکاریهای مشترک میان کشورهای منطقه در دستور کار ایران قرار دارد.
امیرخان متقی نیز با قدردانی از تلاشهای دیپلوماتیک ایران، از نقش میانجیگرانه تهران و ابتکار آن برای ایجاد چارچوب همکاری منطقهای استقبال کرده است.
این تماس در حالی صورت گرفته که عراقچی روز یکشنبه اعلام کرد ایران در حال تلاش برای برگزاری «یک جلسه منطقهای» با هدف کاهش تنشها میان طالبان و پاکستان است. او گفته بود:
«در روزهای اخیر ما برای ایجاد آرامش و ثبات میان افغانستان و پاکستان کار میکنیم. تماسهای تلفنی برقرار کردهایم و امیدواریم به نتایج قابلتوجه برسیم.»
وزارت خارجه پاکستان نیز از پیشنهاد ایران استقبال کرده و گفته است که اسلامآباد آماده همکاری با تهران بهعنوان میانجی است و «پروندهای قوی در مبارزه با تروریسم مرزی» در اختیار دارد.
تحلیل آگاه:
میانجیگری ایران میان طالبان و پاکستان، بخشی از یک رقابت ژئوپلیتیکی بزرگتر است؛ رقابتی که هدف آن مدیریت فضای امنیتی افغانستان و جلوگیری از نفوذ بیش از حد اسلامآباد است.
سه محور در این تحولات برجسته است:
۱. ایران میخواهد نقش «میانجی فعال» در منطقه را تثبیت کند
ایران در شرایطی وارد میانجیگری شده که تنشهای مرزی طالبان و پاکستان شدت گرفته و هر دو طرف یک کشور ثالث را برای مدیریت بحران میطلبند.
تهران با این اقدام چند پیام میدهد:
- نقش منطقهایاش را ترمیم میکند،
- نفوذش در کابل را پررنگتر میسازد،
- و فضای سیاست خارجیاش را از انزوا به سمت فعالگری سوق میدهد.
2. پاکستان از میانجیگری ایران استقبال میکند؛ اما با اهداف خودش
اسلامآباد حضور ایران را فرصتی برای فشار دیپلوماتیک بر طالبان میبیند.
پاکستان میخواهد به جهان نشان دهد که در موضوع «تروریسم مرزی» دست بالا را دارد و طالبان است که باید در رفتارش تغییر ایجاد کند.
این استقبال همچنین یک پیام غیرمستقیم به چین است که در ماههای اخیر نقش پررنگی در مدیریت روابط کابل–اسلامآباد داشته است.
3. طالبان تلاش میکند وانمود کند که یک بازیگر قابل مذاکره در سطح منطقه است
طالبان از میانجیگری استقبال میکند تا خود را یک «طرف رسمی» در ترتیبات منطقهای نشان دهد.
اما واقعیت این است که:
- فشارهای پاکستان،
- مشکلات اقتصادی،
- و انزوای بینالمللی طالبان
آنها را به پذیرش چنین میانجیگریهایی مجبور کرده است.
جمعبندی:
گفتوگوی تلفنی عراقچی و متقی بخشی از رقابت سهجانبه ایران، پاکستان و طالبان برای کنترل فضای امنیتی و اقتصادی منطقه است.
ایران تلاش دارد از خلأ اعتماد میان اسلامآباد و کابل استفاده کند و نقش خود را تقویت کند.
اما این میانجیگری تا زمانی که طالبان سیاست امنیتی و مرزی خود را تغییر ندهد، نتیجه ملموسی نخواهد داشت.
در این میان، مردم افغانستان همچنان بزرگترین قربانی بیثباتی هستند؛ بیآنکه در هیچکدام از این گفتوگوها صدایی داشته باشند.
