پهپادهای فوقپیشرفتهٔ جدید پوتین تهدیدی جدی برای ناتو هستند
اصابت یک «گران-۵» در داخل مرزهای پولند ــ چه تصادفی باشد و چه عمدی ــ آزمونی بزرگ برای میزان استحکام ائتلاف ناتو خواهد بود
دیوید بلر – مفسر ارشد امور خارجی
منبع: روزنامهٔ دیلی تلگراف
شنبه ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶ مطابق ۲۸ سنبله ۱۴۰۵
—————————————-
جدیدترین پهپاد روسیه، با بالهایی شبیه طیاره و موتور جتی که در بخش دُم آن نصب شده است، ظاهری همانند یک موشک کروز دارد. «گران-۵» میتواند سریعتر پرواز کند و خسارات بیشتری به اوکراین وارد سازد و در عین حال، احتمال سرنگون شدن آن نیز کمتر از هر پهپاد دیگری است که پیش از این در زرادخانهٔ ولادیمیر پوتین وجود داشته است.
اکنون شمایل تهدیدآمیز این پهپاد، خطر فزایندهای را متوجه ناتو ساخته است. ظهور «گران-۵» احتمالاً توضیح میدهد که چرا دونالد توسک، نخستوزیر پولند، روز پنجشنبه هشدار صریح و جدیای را در پارلمان کشورش مطرح کرد. او گفت: «بر اساس ارزیابی سرویسهای استخباراتی، برنامههای روسیه شامل حملات ترکیبی با پهپادها و موشکها علیه کشورهای حمایتکننده از اوکراین، از جمله پولند، نیز میشود.»
توسک تأکید کرد که این خطر در حال افزایش است و اطلاعات تازه دربارهٔ نیات کرملین «بسیار همخوان و متأسفانه قانعکننده» است.
دستکم طی یک سال گذشته، پهپادهای پوتین و حتی موشکهای کروز روسیه بارها وارد حریم هوایی پولند شدهاند. اما «گران-۵» خطر حملهٔ روسیه به ناتو را، چه عمدی و چه غیرعمدی، به میزان قابل توجهی افزایش میدهد. این پهپاد با برد دستکم ۶۰۰ مایل، میتواند اهدافی را در هر نقطهٔ اوکراین مورد اصابت قرار دهد و برخورداری از موتور جت سبب میشود که سه برابر سریعتر از پهپادهای پیشینِ مجهز به موتور ملخی پرواز کند.
روز به روز، سامانههای دفاع هوایی اوکراین بهگونهٔ قابل اعتماد ۹۰ و حتی ۹۵ درصد از مدلهای قدیمیتر و کُندتر روسیه را سرنگون میکنند. اما به گفتهٔ نیروی هوایی اوکراین، میزان رهگیری «گران-۵» بسیار پایینتر و در حدود ۶۰ درصد است.
همچنین، هزینهٔ نسبتاً پایین هر فروند از این پهپاد، یعنی کمتر از ۱۵۰ هزار دالر (۱۱۰ هزار پوند) ــ که تنها کسری از قیمت یک موشک بالستیک است ــ به این معناست که روسیه توانایی مالی تولید انبوه هزاران فروند «گران-۵» را در هر ماه دارد. این پهپادها در مجموعهٔ کارخانهای موسوم به «منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی آلابوگا» در منطقهٔ تاتارستان، در حدود ۸۰۰ مایلی شرق اوکراین، تولید میشوند.
نتیجه این است که پوتین اکنون، در حالی که در پی تشدید جنگ است، قادر شده حملات پهپادی بیشتر و بیشتری را در غرب اوکراین، درست در مجاورت مرز پولند، انجام دهد. همراستا با همین هدف، مقامهای استخباراتی غربی بر این باورند که رئیسجمهور روسیه اکنون در تلاش است نیروها را بهگونهٔ «پنهانی» بسیج کند تا تلفات واردشده در میدانهای نبرد اوکراین را جبران کند، بدون آنکه خطر ناآرامیهای داخلی ناشی از یک بسیج عمومی و گسترده را به جان بخرد.
و هرچه شمار بیشتری از «گران-۵»ها در نزدیکی آن مرز ناتو منفجر شوند ــ مرزی که همهٔ اعضای این ائتلاف، از جمله بریتانیا، متعهد به دفاع از آن هستند ــ خطر عبور برخی از این پهپادها از مرز و اصابتشان به خاک پولند نیز بهگونهٔ پیوسته افزایش مییابد.
ورودهای قبلی پهپادها به خاک پولند خسارات فیزیکی به بار آورده، اما تلفاتی در پی نداشته است. با این حال، هر «گران-۵» حامل ۹۰ کیلوگرام مواد انفجاری قوی است ــ تقریباً دو برابر محمولهٔ انفجاری مدلهای قدیمیتر ــ و در صورتی که این پهپادها در داخل پولند سقوط کنند، خطر تلفات انسانی بیشتری را ایجاد میکنند.
آیا چنین حملهای از سوی روسیه به قلمرو ناتو تصادفی خواهد بود یا عمدی؟ پاسخ به این پرسش میتواند ائتلاف را دچار اختلاف کرده و هرگونه واکنش مؤثر را فلج سازد؛ موضوعی که توضیح میدهد چرا ممکن است پوتین تلاش کند با فرستادن گروهی از پهپادهای «گران-۵» به سوی یکی از متحدان ناتو، درست همانگونه که توسک هشدار داده است، مخالفان خود را بیازماید و میان آنان تفرقه ایجاد کند.
فرض کنید یک یا چند فروند از این سلاحها به یک شهر یا روستای پولندی در نزدیکی مرز اوکراین اصابت کرده و شمار زیادی از غیرنظامیان را به کام مرگ بکشاند. روسیه بیدرنگ مسئولیت آن را رد خواهد کرد و مطابق روش معمول خود، شبکههای اجتماعی را با انبوهی از نظریههای توطئه پر خواهد ساخت؛ و بیتردید ادعا خواهد کرد که پولند یا ناتو خود به خویش حمله کرده است.
این سیل تبلیغات اعضای ائتلاف را فریب نخواهد داد، اما آنان همچنان انتظار خواهند داشت شواهدی ارائه شود که ثابت کند این فاجعه تصادفی نبوده است. گردآوری شواهد کافی دشوار ــ و شاید ناممکن ــ خواهد بود؛ و اگر متحدان نتوانند بر سر یک واکنش مشترک متحد شوند، ناتو ضعیف و دچار شکاف جلوه خواهد کرد؛ نتیجهای که برای پوتین یک موفقیت چشمگیر خواهد بود.
پیشبینیناپذیری دونالد ترامپ و آمادگی او در گذشته برای توجه به تبلیغات روسیه، ممکن است احتمال بروز شکاف میان اروپا و امریکا بر سر چگونگی واکنش به رویدادی از این نوع را افزایش دهد و احتمالاً انگیزهٔ بیشتری به پوتین بدهد تا خطر انجام چنین حملهای را بپذیرد.
از همین رو، جای شگفتی نیست که توسک، رهبر یکی از کشورهای خط مقدم ناتو، دربارهٔ خطرات پیشِ رو صریحتر از گذشته سخن میگوید.
اوکراین اکنون هر کاری را که در توان دارد انجام میدهد تا دریابد چگونه میتوان «گران-۵» را شکست داد و میزان رهگیری آن را به سطحی رساند که در برابر پهپادهای قبلی به دست آمده است. تجربه نشان میدهد که کارشناسان این کشور احتمالاً تنها به چند ماه زمان نیاز خواهند داشت تا به این هدف دست یابند؛ موضوعی که نشان میدهد سرعت نوآوری در این جنگ از هر منازعهٔ دیگری بیشتر است.
اما در حال حاضر، ناتو با خطر پیوسته فزایندهٔ وقوع یک انفجار مرگبار در قلمرو این ائتلاف روبرو است؛ رویدادی که واکنشی متحد و یکپارچه را ایجاب خواهد کرد
