درهای نجات بسته میشود؛ امریکا اردوگاه متحدان افغانستان در قطر را تعطیل میکند
در تصمیمی جنجالبرانگیز، حکومت دونالد ترمپ به کانگرس ایالات متحده اطلاع داده است که قصد دارد اردوگاه «السیلیه» در قطر—آخرین مسیر انتقال امن بسیاری از متحدان افغانستان—را تا پایان ماه سپتمبر سال جاری تعطیل کند؛ اقدامی که نگرانیهای جدی درباره سرنوشت صدها پناهجوی در معرض خطر را برانگیخته است.
خبرگزاری آگاه:
روزنامه واشنگتن تایمز گزارش داده است که دولت دونالد ترمپ برنامه دارد اردوگاه مهاجران افغانستان در قطر را که بهعنوان مرکز نگهداری موقت پیش از انتقال به امریکا استفاده میشد، تعطیل کند. این اردوگاه قرار است تا پایان ماه سپتمبر بسته شود.
گرگوری میکس، نماینده دموکرات ایالت نیویورک و عضو ارشد کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا، روز چهارشنبه با تأیید این تصمیم گفت اردوگاه السیلیه نقش کلیدی در بررسی و انتقال شهروندان افغانستانی داشته که در جریان جنگ ۲۰ ساله با نیروهای امریکایی همکاری کردهاند.
میکس این تصمیم را «کوتهبینانه» توصیف کرده و هشدار داده است که بستن این مرکز، مسیرهای باقیمانده برای انتقال امن متحدان افغانستان به امریکا را مسدود میکند. او در بیانیهای گفت:
«بستن این مرکز، تازهترین اقدام بیملاحظه دولت ترمپ برای از میان بردن راههای جابجایی امن این متحدان است. این یک خیانت عمیق به کسانی است که در افغانستان در کنار ما ایستادند.»
این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که موضوع تخلیهشدگان افغانستان بار دیگر به محور مناقشات سیاسی در امریکا تبدیل شده است؛ بهویژه پس از آنکه یکی از شهروندان افغانستان—که در دوران جنگ با سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیا) همکاری داشته—به حمله به نیروهای گارد ملی در واشنگتن متهم شد.
نگرانیها درباره روند تخلیه از زمان خروج شتابزده نیروهای امریکایی در تابستان ۲۰۲۱ افزایش یافته است؛ زمانی که دهها هزار شهروند افغانستان بدون بررسیهای کامل وارد خاک امریکا شدند. همین مسئله به یکی از خطوط اصلی اختلاف سیاسی در واشنگتن بدل شده است.
اردوگاه السیلیه پس از انتقادها از انتقال مستقیم پناهجویان بدون بررسی اولیه ایجاد شد و بهعنوان مرکز انتقالی برای طی مراحل امنیتی و اداری عمل میکرد.
به گفته نهاد حمایتی افغان ایواک، هنوز حدود ۸۰۰ شهروند افغانستان در این اردوگاه حضور دارند؛ افرادی که پس از توقف پذیرش مهاجران توسط دولت ترمپ در سال گذشته، در این مرکز باقی ماندهاند.
شان وندیور، رئیس این نهاد، گفته است که دولت امریکا به این افراد پیشنهاد پرداخت پول نقد داده تا از تلاش برای ورود به امریکا صرفنظر کرده و به افغانستان بازگردند. او تأکید کرده است:
«اینها پروندههای ناشناس نیستند؛ در میان آنان دادستانها و وکلایی هستند که اعضای طالبان را زندانی کردهاند، زنان نیروهای ویژه که در کنار نیروهای امریکایی جنگیدهاند و اعضای خانواده نیروهای فعال امریکایی.»
وندیور هشدار داده است که بازگشت این افراد به افغانستان میتواند آنان را با خطر تعقیب، آزار و حتی مرگ روبهرو کند.
در مقابل، نگرانیهای امنیتی درباره تخلیهشدگان همچنان مطرح است. بازرسان دولتی امریکا در جلسه استماع سنای این کشور گفتهاند که بررسی پیشینه بسیاری از پناهجویان افغانستان با چالشهای جدی مواجه بوده است.
بر اساس این گزارشها، حدود ۳۶ هزار تن فاقد مدارک شناسایی رسمی بودهاند و بیش از ۱۱ هزار تن نتوانستهاند تاریخ تولد دقیق خود را ارائه دهند.
بازرس کل وزارت خارجه امریکا گفته است که پس از هشت ماه بررسی، هنوز آمار نهایی و دقیق از شمار واقعی پناهجویان تخلیهشده در دست نیست. همچنین بازرس کل امنیت داخلی امریکا اعلام کرده که دستکم ۷۷ هزار شهروند افغانستان تحت عنوان «آزادی مشروط» وارد ایالات متحده شدهاند.
با این حال، دموکراتها هشدار میدهند که نباید بهدلیل اقدامات شمار اندکی از افراد، سرنوشت همه متحدان افغانستان به خطر انداخته شود. الکس پادیلا، سناتور دموکرات ایالت کالیفرنیا، گفته است:
«اینکه امروز همه متحدان افغانستان را بهخاطر گناهان یک نفر مجازات کنیم، ظالمانه است.»
تحلیل آگاه:
تعطیلی اردوگاه السیلیه، فقط یک تصمیم اداری یا امنیتی نیست؛ این اقدام نشانهای از فرسایش تعهد اخلاقی جامعه جهانی در قبال متحدان افغانستان است. افرادی که سالها در کنار نیروهای امریکایی ایستادند، امروز میان سیاست داخلی امریکا و واقعیت خشن حاکمیت طالبان گیر ماندهاند.
برای افغانستانِ زیر سلطه طالبان، بازگشت این افراد به معنای بازگشت به خطر است. طالبان نظامیان پیشین، دادستانها، فعالان زن و همکاران خارجی را «دشمن» میدانند و سابقه تعقیب، بازداشت و حذف آنان روشن است. پیشنهاد بازگشت «داوطلبانه» با پول نقد، در چنین شرایطی بیشتر به وادارکردن قربانی به انتخاب مرگ یا تبعید خاموش شباهت دارد.
در سوی دیگر، نگرانیهای امنیتی واقعیاند؛ اما پاسخ به آنها باید تقویت روندهای بررسی باشد، نه بستن آخرین مسیرهای امن. مجازات جمعی، نه امنیت میآورد و نه عدالت.
خبرگزاری آگاه تأکید میکند:
افغانستان امروز کشوری است که طالبان آن را به زندانی بزرگ بدل کردهاند. بستن درهای نجات بر روی متحدان دیروز، نهتنها جان انسانها را به خطر میاندازد، بلکه پیام خطرناکی به جهان میفرستد: اینکه ایستادن در کنار ارزشها، هزینهای دارد که ممکن است هیچگاه جبران نشود.
