طالبان تیغ سانسور را تیزتر کردند؛ نهادهای حامی خبرنگاران یکییکی حذف میشوند
در ادامهی سرکوب سیستماتیک رسانهها در افغانستان، وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان اعلام کرده که مجوز فعالیت شماری از نهادهای حامی خبرنگاران و رسانهها را لغو کرده است؛ اقدامی که ناظران آن را گام تازهای در مسیر خاموشسازی صداهای مستقل میدانند.
خبرگزاری آگاه
وزارت اطلاعات و فرهنگ اداره طالبان میگوید که مجوز فعالیت برخی نهادهای حامی رسانهها و خبرنگاران را پس از «شکایتهای مکرر» خبرنگاران و رسانهها لغو کرده است.
این وزارت در بیانیهای بدون ذکر نام و تعداد دقیق این نهادها گفته است که تنها سه نهاد را حفظ کرده و مجوز فعالیت سایر نهادها را ملغا ساخته است.
در این اعلامیه آمده است که این نهادها «بهجای حل مشکلات خبرنگاران و رسانهها، مشکلات بیشتری ایجاد کرده و در سطح بینالمللی به اعتبار نهادهای رسانهای افغانستان آسیب رساندهاند».
همچنین ادعا شده که برخی از این نهادها از مدتی به اینسو غیرفعال بودهاند.
این تصمیم در حالی گرفته شده که طالبان پس از بازگشت به قدرت، محدودیتها و سانسور شدید بر فعالیت خبرنگاران و رسانهها وضع کردهاند.
شماری از نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران گفتهاند که طالبان رسانههای داخلی را به «ابزار تبلیغاتی حاکمیت» تبدیل کرده و آزادی بیان را بهشدت سرکوب کردهاند.
برخی خبرنگاران و فعالان رسانهای کشور نیز اقدام اخیر طالبان را در راستای حذف نهادهای مستقل و مخالف سیاستهای این گروه میدانند و میگویند طالبان تنها نهادهایی را حفظ کردهاند که به نفع آنان فعالیت میکنند.
تحلیل آگاه |
لغو مجوز نهادهای حامی خبرنگاران از سوی طالبان، فقط یک تصمیم اداری نیست؛ این اقدام بخشی از پروژهی بزرگتر خاموشسازی رسانهها و مهندسی افکار عمومی در افغانستان است. طالبان بهخوبی میدانند که رسانهی آزاد، بزرگترین مانع در برابر تثبیت یک حاکمیت بسته و ایدئولوژیک است؛ بنابراین حذف نهادهای حامی خبرنگاران، در واقع حذف سپرهای دفاعی آزادی بیان است.
در شرایطی که خبرنگاران با بازداشت، تهدید، سانسور و خودسانسوری مواجهاند، نهادهای حمایتی تنها پناهگاه حرفهای و حقوقی آنان بهشمار میرفتند. حالا طالبان با یک فرمان، این پشتوانهها را از میان برداشتهاند و میدان را برای سلطهی کامل بر روایتها و خبررسانی بازتر کردهاند.
ادعای طالبان مبنی بر اینکه این نهادها «به اعتبار رسانههای افغانستان آسیب زدهاند»، در واقع وارونهسازی حقیقت است. آسیب واقعی را خود طالبان وارد کردهاند؛ با بستن دهها رسانه، محدودکردن موضوعات خبری، ممنوعیت حضور زنان خبرنگار و تبدیل رسانهها به بلندگوی رسمی امارت.
وقتی طالبان میگویند فقط سه نهاد را نگه داشتهاند، این پیام را میدهند که تنها نهادهایی حق فعالیت دارند که همسو، مطیع و بیخطر باشند. یعنی نهاد مدافع خبرنگار تا جایی قابل قبول است که مدافع طالبان باشد، نه مدافع حقیقت.
این سیاست، رسانه را از «ناظر قدرت» به «ابزار قدرت» تبدیل میکند. در چنین فضایی، خبرنگار دیگر روایتگر واقعیت نیست، بلکه بازگوکنندهی نسخهای است که حاکمیت اجازه داده است.
حذف نهادهای حامی خبرنگاران یعنی:
▪ تضعیف استقلال حرفهای
▪ گسترش خودسانسوری
▪ افزایش ترس و مهاجرت رسانهای
▪ و نهایتاً مرگ تدریجی روزنامهنگاری آزاد در افغانستان
طالبان شاید بتوانند نهادها را ببندند، اما نمیتوانند نیاز جامعه به حقیقت را حذف کنند. تاریخ نشان داده هرجا سانسور حاکم شده، انفجار آگاهی دیر یا زود از زیر خاکستر سر برآورده است.
آنچه امروز در افغانستان جریان دارد، نه نظم رسانهای، بلکه «نظم سکوت» است؛ سکوتی که با ترس، حذف و انحصار ساخته شده و دوام نخواهد آورد.
