ملا فاضل مظلوم وزیر ترانسپورت طالبان شد
در یکی از بحثبرانگیزترین جابهجاییهای درونساختاری طالبان، محمدفاضل مظلوم، فرمانده پیشین جنگهای شمال و زندانی سابق گوانتانامو، بهعنوان وزیر ترانسپورت و هوانوردی تعیین شد؛ انتصابی که بیش از آنکه اداری بهنظر برسد، حامل پیامهای سیاسی و نشانههایی از تنش در درون وزارت دفاع طالبان است.
خبرگزاری آگاه:
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز شنبه اعلام کرد که محمدفاضل مظلوم بهعنوان وزیر جدید ترانسپورت و هوانوردی تعیین شده است. همزمان، حمیدالله آخندزاده، وزیر پیشین این وزارت، بهعنوان معاون اول وزارت دفاع منصوب شد. این جابهجایی در حالی صورت میگیرد که مظلوم پیش از این معاون اول وزارت دفاع طالبان بود و در ساختار نظامی این گروه جایگاه مهمی داشت.
محمدفاضل مظلوم از چهرههای قدیمی طالبان بهشمار میرود. او در دوره نخست حاکمیت این گروه تحت رهبری ملا محمد عمر از فرماندهان ارشد نظامی بود و در جنگهای شمال کشور نقش فعال داشت. نام او بهویژه در رویدادهای خونین مزار شریف مطرح شد؛ جایی که گزارشهای متعددی، او و دیگر فرماندهان طالبان را به دستداشتن در کشتار غیرنظامیان هزاره و شیعه متهم کردهاند.
پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱، مظلوم توسط نیروهای تحت فرمان عبدالرشید دوستم بازداشت شد و سپس به زندان گوانتانامو منتقل گردید. او تا سال ۲۰۱۴ در بازداشت بود و در چارچوب مبادله زندانیان میان امریکا و طالبان آزاد و به قطر انتقال یافت. بازگشت او به ساختار رهبری طالبان پس از تسلط دوباره این گروه بر افغانستان، از همان ابتدا با واکنشها و نگرانیهای گسترده همراه بود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در ماههای اخیر، روابط مظلوم با محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، تیره شده بود. یک منبع مطلع همچنین از تشدید اختلافات میان او و فصیحالدین، رئیس ستاد ارتش طالبان، خبر داده و مدعی شده است که این تنشها حتی به مشاجرههای لفظی در جلسات رسمی انجامیده است. طالبان تاکنون درباره این اختلافات اظهارنظر رسمی نکردهاند و ذبیحالله مجاهد نیز توضیحی درباره دلیل انتقال مظلوم از وزارت دفاع به وزارت ترانسپورت ارائه نکرده است.
وزارت ترانسپورت و هوانوردی در شرایط کنونی افغانستان، نقشی فراتر از یک نهاد خدماتی صرف دارد. مدیریت میدانهای هوایی، نظارت بر حریم هوایی کشور و تعامل با شرکتها و نهادهای بینالمللی هوانوردی، از جمله مسئولیتهای کلیدی این وزارتخانه است؛ آنهم در شرایطی که افغانستان همچنان با محدودیتهای پروازی، چالشهای فنی و فشارهای بینالمللی دستوپنجه نرم میکند.
انتصاب یک چهره نظامی با پیشینه جنگی و بدون تخصص دانشگاهی در حوزه هوانوردی، این پرسش را برجسته میکند که آیا این وزارتخانه بهسمت مدیریت حرفهای و تخنیکی حرکت خواهد کرد یا همچنان در چارچوب ملاحظات امنیتی تعریف میشود. بهویژه آنکه کنترل میدانهای هوایی و قراردادهای مرتبط با آن، ابعاد اقتصادی و سیاسی قابل توجهی دارد.
تحلیل آگاه:
جابهجایی مظلوم را باید در بستر تحولات درونی طالبان تحلیل کرد. این گروه طی سه سال گذشته کوشیده است میان فرماندهان سنتی میدانهای جنگ و نسل تازهتر مدیران سیاسی توازن ایجاد کند. انتقال یک چهره بانفوذ از وزارت دفاع به نهادی دیگر، میتواند تلاشی برای مهار اختلافات داخلی و جلوگیری از گسترش شکافها باشد. در عین حال، این تغییر نشان میدهد که ساختار قدرت در طالبان، برخلاف تصویر رسمی، از تنشهای درونی مصون نیست.
