خبرگزاری آگاه آگاه؛ رسانه بیداری و برابری
گزارشهای تازه از احتمال اخذ «عوارض عبور» از کشتیها در تنگه هرمز توسط ایران، نگرانیهای گستردهای را در بازارهای جهانی انرژی برانگیخته است. کارشناسان هشدار میدهند که حتی بدون اعمال رسمی این هزینهها، کنترول عملی این گذرگاه حیاتی میتواند قیمت نفت را در سطحی بالا نگه دارد و به یک ابزار فشار ژئوپولیتیکی تبدیل شود.
خبرگزاری آگاه
بر اساس گزارش CBS News، تحلیلگران از ایجاد نوعی «نظام شبه عوارضی» در تنگه هرمز توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خبر میدهند؛ سیستمی که کشتیها را مجبور به ارائه اسناد، دریافت مجوز عبور و حرکت در مسیرهای کنترلشده با اسکورت نظامی میکند.
طبق ارزیابی مؤسسه Lloyd’s List Intelligence، دستکم دو کشتی تاکنون مبالغی را—به یوان چین—برای عبور از این مسیر پرداخت کردهاند. هرچند تهران هنوز بهطور رسمی وضع عوارض را اعلام نکرده، اما گزارشها نشان میدهد این گزینه در چارچوب توافقات احتمالی آینده مطرح شده است.
در واکنش، دونالد ترمپ، رئیسجمهور ایالات متحده، نسبت به چنین اقدامی هشدار داده و تأکید کرده که دریافت پول از کشتیها در این مسیر حیاتی «نباید رخ دهد».
تنگه هرمز، یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان، حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع را منتقل میکند. اما دادههای دریایی نشان میدهد که تردد کشتیها بهطور چشمگیری کاهش یافته؛ بهگونهای که از بیش از ۱۰۰ کشتی در روز، اکنون به حدود ۶ تا ۱۰ کشتی رسیده است.
همزمان، قیمت نفت که پیش از آغاز تنشها بین ۶۵ تا ۷۳ دالر در هر بشکه بود، اکنون به حدود ۹۵ دالر افزایش یافته است.
روزنامه Financial Times نیز گزارش داده که احتمال وضع تعرفهای حدود یک دالر به ازای هر بشکه مطرح شده؛ رقمی که میتواند هزینهای تا دو میلیون دالر برای هر تانکر نفتی ایجاد کند.
با این حال، اقتصاددانان Capital Economics معتقدند که این هزینه بهتنهایی تأثیر مستقیم بزرگی بر قیمت نفت ندارد، بلکه عامل تعیینکننده، میزان کنترول و ریسک ژئوپولیتیکی ناشی از آن است.
کارشناسان شرکت Rystad Energy نیز هشدار دادهاند که افزایش هزینههای بیمه و حملونقل، فشار مضاعفی بر بازار انرژی وارد خواهد کرد.
تحلیل آگاه
تحولات اخیر در تنگه هرمز، بیش از آنکه صرفاً یک موضوع اقتصادی باشد، نشاندهنده ورود منطقه به مرحله تازهای از رقابت ژئوپولیتیکی است؛ جایی که مسیرهای انرژی به ابزار مستقیم فشار سیاسی تبدیل میشوند.
حتی اگر «عوارض عبور» بهطور رسمی اجرایی نشود، نفسِ کنترول عملی بر این گذرگاه، برای بازار جهانی کافی است تا یک «هزینه ریسک دائمی» را در قیمت نفت لحاظ کند. این یعنی جهان وارد دورهای میشود که قیمت انرژی نه فقط بر اساس عرضه و تقاضا، بلکه بر مبنای سطح تنشهای سیاسی تعیین خواهد شد.
برای کشورهای منطقه، بهویژه اقتصادهای وابسته به واردات انرژی، این وضعیت پیامدهای جدی دارد: افزایش هزینه سوخت، فشار بر قیمت کالاها و در نهایت تشدید تورم. افغانستان نیز، با توجه به وابستگی به واردات مواد نفتی، بهطور غیرمستقیم از این تحولات متأثر خواهد شد.
در سطح کلان، اگر این روند ادامه یابد، تنگه هرمز میتواند به یک «گلوگاه دائمی بحران» بدل شود—جایی که هر تحول کوچک، بازتابی بزرگ در اقتصاد جهانی خواهد داشت. این همان نقطهای است که اقتصاد و امنیت، بیش از هر زمان دیگر، به هم گره میخورند.
