خبرگزاری آگاه آگاه؛ رسانه بیداری و برابری
مقامهای ایرانی از امضای یک تفاهمنامه ۲۳ مادهای با طالبان در ولایت نیمروز خبر دادهاند؛ سندی که بر توسعه تجارت مرزی، فعالسازی بازارچهها و گسترش همکاریهای اقتصادی تأکید دارد. با این حال، اختلاف در سطح آمادگی زیرساختها و کندی اجرای تعهدات، پرسشهایی درباره عملیشدن این توافق ایجاد کرده است.
خبرگزاری آگاه:
مقامهای استان سیستان و بلوچستان ایران میگویند پس از سفر یک هیئت دولتی به ولایت نیمروز، دو طرف بر سر یک تفاهمنامه ۲۳ مادهای به توافق رسیدهاند؛ طرحی که محور اصلی آن توسعه تجارت خرد، فعالسازی بازارچههای مرزی و تسهیل رفتوآمد اقتصادی میان دو سوی مرز است.
به گفته مجیب حسنی، معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای این استان، ایران برای راهاندازی بازارچههای مرزی در مناطق شاهگل، میلک و گمشاد آمادگی کامل دارد، اما آغاز مرحله اجرایی منوط به تصمیم و آمادگی طرف افغانستانی است.
او تأکید کرده که زیرساختهای اصلی در سمت ایران تکمیل شده و در حال حاضر روند عملیاتیسازی این بازارچهها به هماهنگی دو طرف وابسته است.
همزمان، مقامهای ایرانی از افزایش ظرفیت تجارت دام در آستانه عید قربان نیز خبر دادهاند و گفتهاند که بخشی از جریان تبادلات مرزی در روزهای اخیر افزایش یافته است.
براساس این گزارش، پس از سفر وزیر تجارت حکومت طالبان، چارچوبی ۲۳ مادهای برای همکاریهای مرزی تدوین شده که بخش مهم آن به زیرساختها و توسعه مسیرهای تجاری اختصاص دارد. در همین چارچوب، یک جاده خاکی موقت برای اتصال بازارچههای مرزی ساخته شده و مقامهای ایرانی مدعیاند این اقدام باعث افزایش رفتوآمدهای تجاری شده است.
در بخش دیگری از این طرح، ایران اعلام کرده آمادگی دارد پل دوم مرزی را نیز احداث کند؛ پروژهای که به گفته مقامهای محلی، حدود ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته اما ادامه آن نیازمند هماهنگی بیشتر با طرف افغان است.
منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان ایران، نیز اخیراً در سفر به ولایت نیمروز با مقامهای طالبان دیدار کرده و دو طرف درباره موضوعات آب، تجارت و همکاریهای اقتصادی گفتوگو کردهاند.
تحلیل آگاه:
این تفاهمنامه در ظاهر، ادامه روندی است که طی آن تهران و طالبان تلاش دارند روابط اقتصادی را از سطح تعاملات محدود به چارچوبهای ساختاریتر سوق دهند. اما تجربه توافقهای مشابه در سالهای گذشته نشان میدهد که فاصله میان «امضا» و «اجرا» در این نوع پروژهها همچنان زیاد است.
از یک سو، ایران به دنبال تثبیت مسیرهای رسمی تجارت مرزی و کاهش فعالیتهای غیررسمی است؛ موضوعی که در سیاست اقتصادی مرزهای شرقی آن کشور اهمیت امنیتی و اقتصادی همزمان دارد. از سوی دیگر، طالبان تلاش میکنند با توسعه پروژههای مرزی، تصویر یک حکومت در حال اداره و مدیریت اقتصادی را تقویت کنند.
با این حال، چالش اصلی همچنان در دو سطح باقی مانده است: نخست، ضعف زیرساختی در سمت افغانستان و دوم، نبود یک چارچوب اجرایی شفاف و پایدار میان دو طرف. تجربه نشان داده که بسیاری از طرحهای مرزی به دلیل همین خلأها، در سطح توافق باقی مانده و وارد مرحله عملیاتی گسترده نشدهاند.
در مجموع، این تفاهمنامه اگرچه میتواند در کوتاهمدت به افزایش رفتوآمدهای محدود مرزی کمک کند، اما تبدیل آن به یک مسیر پایدار تجاری، وابسته به اراده سیاسی، ظرفیت اجرایی و ثبات در هر دو سوی مرز خواهد بود.
