خاموشسازی تصویر در ارزگان؛ طالبان تلویزیون را بستند و سانسور را سراسریتر کردند
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید طالبان با منع نشر «تصاویر زندهجان» در ولایت ارزگان، تلویزیون دولتی این ولایت را عملاً به رادیو تبدیل کردهاند؛ اقدامی که بخشی از گسترش محدودیتهای رسانهای طالبان به دستکم ۲۴ ولایت کشور عنوان میشود.
خبرگزاری آگاه:
مرکز خبرنگاران افغانستان روز پنجشنبه، ۱۸ جدی، در خبرنامهای اعلام کرد که اداره امر به معروف طالبان در ولایت ارزگان نشر و پخش تصاویر زندهجان را بهگونه رسمی منع کرده و محدودیتهای تازهای بر فعالیت خبرنگاران و رسانهها وضع کرده است.
براساس این گزارش، عبدالحی عمری، رئیس اداره امر به معروف طالبان در ارزگان، روز چهارشنبه در نشست هماهنگی با خبرنگاران محلی با استناد به ماده ۱۷ قانون امر به معروف طالبان، به رسانهها دستور داده است که از گرفتن تصویر و نشر آن خودداری کنند.
او هشدار داده است که «متخلفان مجرم شناخته شده و با آنان برخورد قانونی خواهد شد.» به دنبال این دستور، تلویزیون دولتی ارزگان از پخش برنامههای تصویری بازمانده و عملاً به یک رسانه صوتی تبدیل شده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان افزوده است که طالبان تا کنون منع نشر تصاویر زندهجان را بهطور رسمی در ۲۴ ولایت کشور گسترش دادهاند؛ اقدامی که فعالیت تلویزیونهای محلی و شماری از رسانهها را بهشدت محدود یا متوقف کرده است.
این نهاد حامی رسانهها، ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان را خلاف اصول بنیادی آزادی بیان و رسانههای آزاد دانسته و نسبت به پیامدهای منفی آن بر خبرنگاران، دسترسی مردم به اطلاعات و آینده رسانهها هشدار داده است. مرکز خبرنگاران افغانستان از طالبان خواسته است تا فضای فعالیت آزادانه و بدون ترس را برای رسانهها فراهم کنند.
قانون امر به معروف طالبان نشر تصاویر «زندهجان» را ممنوع اعلام کرده و طالبان با استناد به این قانون، در ماههای اخیر محدودیتهای گستردهای را بر رسانهها اعمال کردهاند. این در حالی است که سازمانهای بینالمللی و نهادهای مدافع آزادی بیان، بارها این اقدام را نکوهش کرده و خواستار احترام به آزادی رسانهها در افغانستان شدهاند.
تحلیل آگاه:
منع نشر تصاویر زندهجان، فراتر از یک دستور مذهبی یا اداری، نشانهای آشکار از پروژه خاموشسازی رسانهای طالبان است. تصویر، یکی از مهمترین ابزارهای روایت واقعیت در دنیای امروز است و حذف آن، به معنای حذف بخش بزرگی از حقیقت از حافظه جمعی جامعه محسوب میشود. تبدیل تلویزیونها به رادیو، نه یک تغییر فنی، بلکه عقبگردی جدی در حق دسترسی مردم به اطلاعات است.
طالبان با گسترش این ممنوعیت به ۲۴ ولایت، نشان دادهاند که رویکردشان به رسانهها نه مقطعی، بلکه سیستماتیک و برنامهریزیشده است. این سیاست، رسانهها را از کارکرد اصلیشان یعنی نظارت، اطلاعرسانی و بازتاب واقعیتهای اجتماعی محروم میکند و خبرنگاران را در موقعیت دائمی ترس و خودسانسوری قرار میدهد.
از منظر اجتماعی، حذف تصویر به معنای حذف چهره مردم از رسانههاست؛ چهره زن، کودک، کارگر، قربانی خشونت و حتی مقام رسمی. جامعهای که تصویر خود را نبیند، بهتدریج از روایت خود نیز حذف میشود. این همان فضایی است که در آن، نقض حقوق بشر بهراحتی پنهان میماند و پاسخگویی به حداقل میرسد.
در سطح بینالمللی، این اقدامات فاصله طالبان با معیارهای جهانی آزادی بیان را بیش از پیش عمیقتر میکند. در حالی که طالبان همزمان بهدنبال مشروعیت سیاسی و تعامل با جهان هستند، محدودسازی رسانهها پیام روشنی دارد: اولویت این گروه کنترل روایت است، نه شفافیت.
در نهایت، خاموش کردن تصویر، خاموش کردن حقیقت است. اگر این روند ادامه یابد، رسانههای افغانستان نه تنها استقلال، بلکه هویت خود را از دست خواهند داد و جامعه با خلأ اطلاعاتی عمیقی روبهرو خواهد شد؛ خلأیی که بیشترین سود آن به نفع قدرت و بیشترین زیانش به زیان مردم تمام میشود.
