«نفت روسیه پرتقاضا خواهد شد»: مسکو چه سودی از جنگ ایران میبرد؟
نویسنده: منصور میرووالف
منبع: خبرگزاری الجزیره
۳ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۲ حوت ۱۴۰۴
برگردان : خبرگزاری آگاه
————————————-
روسیه طی دههها اصلیترین حامی بینالمللی ایران بوده است؛ کشوری که تهران را از قطعنامههای سازمان ملل محافظت میکرد، تلاش داشت تحریمهای غرب را نرمتر سازد و میلیاردها دالر سلاح به ایران فروخت.
رئیسجمهور روسیه، ولادیمیر پوتین، روز شنبه کشتهشدن رهبر جمهوری اسلامی ایران، علی خامنهای، را «نقض آشکار همه اصول اخلاق انسانی و قوانین بینالمللی» توصیف کرد.
نخستوزیر پیشین روسیه و جانشین موقت پوتین، دیمیتری مدودف، بهگونه کنایهآمیز رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ را «صلحطلبی که چهره واقعی خود را نشان داد» خواند.
همچنین ویاچسلاو ولودین، رئیس دومای دولتی روسیه، این جنگ را مشابه تلاشهای غرب برای بیثباتسازی روسیه در دهه ۱۹۹۰ دانست.
سخنگوی کرملین، دیمیتری پسکوف، نیز گفت گفتوگوهای آمریکا و ایران درباره برنامه هستهای تهران «به تجاوز مستقیم نظامی تنزل یافته است».
اما با ادامه حملات هوایی آمریکا و اسرائیل علیه ایران برای چهارمین روز پیاپی، به نظر میرسد روسیه بیش از آنکه زیان ببیند، از این جنگ سود خواهد برد.
-افزایش فوری درآمد نفتی روسیه
مهمترین سود فوری مسکو، افزایش درآمد نفتی آن است.
در اواخر ماه فبروری، قیمت نفت روسیه (اورال) به دلیل تخفیفهای سنگین ناشی از تحریمهای غرب بر سر جنگ اوکراین، به حدود ۴۰ دالر در هر بشکه سقوط کرده بود.
اما با افزایش ۱۳ درصدی قیمت نفت برنت تا روز دوشنبه و رسیدن آن به ۸۲ دالر در هر بشکه، نفت اورال روسیه با قیمت ۵۷ دالر معامله شد.
-«نفت روسیه پرتقاضا خواهد شد»
روسیه، ایران و ونزوئلا بزرگترین تولیدکنندگان نفت سنگین در جهان اند؛ نفتی که دهها کشور آن را در پالایشگاههای خود تصفیه میکنند.
صادرات نفت ونزوئلا پس از آن متوقف شد که نیروهای ویژه آمریکا در ۳ جنوری رئیسجمهور آن کشور، نیکولاس مادورو، را بازداشت کردند و کاخ سفید کنترول تجارت نفت کاراکاس را به دست گرفت.
تعلیق صادرات ایران سبب میشود پالایشگاههایی که برای نفت سنگین طراحی شدهاند، ناچار به استفاده از نفت روسیه (اورال) شوند.
ایگار تیشکویچ، تحلیلگر سیاسی در کییف، به الجزیره گفت:
«این بدان معناست که نفت روسیه بسیار مورد تقاضا قرار میگیرد، زیرا تغییر ساختار فنی پالایشگاهها زمانبر و پرهزینه است. در نتیجه، تخفیفهای نفت روسیه کاهش خواهد یافت.»
او افزود اگر قیمت نفت باز هم بالا رود، کرملین ممکن است پیشنهاد دهد تولید نفت خود را افزایش دهد، مشروط بر آنکه واشنگتن بخشی از تحریمها را لغو کند.
به گفته او، افزایش تولید نفت روسیه میتواند قیمت بنزین در آمریکا را پیش از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر کاهش دهد.
-آیا روسیه میتواند میانجی شود؟
دومین سود احتمالی مسکو در درازمدت، تلاش برای ایفای نقش میانجی میان تهران و واشنگتن است.
تیشکویچ گفت:
«این تلاش قبلاً هم چندین بار در درگیریهای آمریکا و ایران انجام شده است. همیشه موفق نبوده، اما روسیه باز هم میتواند آن را امتحان کند.»
در مارچ ۲۰۲۵، پوتین پیشنهاد میانجیگری در مذاکرات هستهای ایران و آمریکا را مطرح کرد و سه ماه بعد، هنگام حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در جنگ ۱۲ روزه، این پیشنهاد را تکرار نمود. اما واشنگتن هر دو بار آن را نادیده گرفت.
جنگ ایران باعث شده توجه ترامپ از تلاش برای حل جنگ روسیه و اوکراین منحرف شود؛ جنگی که در ۲۴ فبروری وارد پنجمین سال خود شد.
مذاکرات متوقف شده، زیرا مسکو همچنان از اوکراین میخواهد از بخشهای تحت کنترل کییف در منطقه دونتسک عقبنشینی کند.
به گفته تیشکویچ، این وضعیت به یک بازی «چه کسی اول عقب مینشیند» تبدیل شده است.
-کمبود موشکهای پاتریوت برای اوکراین
همزمان، تحلیلگران هشدار دادهاند که اوکراین ممکن است با کمبود موشکهای سیستم دفاع هوایی پاتریوت روبرو شود؛ موشکهایی که برای سرنگونی راکتهای بالستیک روسیه حیاتیاند.
این موشکها اکنون به متحدان آمریکا در خاورمیانه منتقل میشوند.
جنرال ایهور روماننکو، معاون پیشین ستاد ارتش اوکراین، به الجزیره گفت:
«ما پیش از این هم کمبود جدی داشتیم و احتمال بسیار زیاد است که وضعیت بدتر شود.»
او افزود تولید این موشکها بسیار محدود است و با این سطح تقاضا نمیتوان بهسرعت کمبود را جبران کرد.
-دوراهی دشوار پوتین: واشنگتن یا تهران؟
به گفته روسلان سلیمانوف، کارشناس امور ایران، پوتین اکنون با انتخابی دشوار روبرو است:
«از یک سو نمیخواهد روابطش با ترامپ خراب شود، و از سوی دیگر، رژیم تهران یکی از معدود متحدان جدی خارجی کرملین است.»
او افزود که مسکو همزمان تلاش میکند روابط عملگرایانه خود را با اسرائیل نیز حفظ کند.
سلیمانوف گفت:
«اگر از سود فوری سخن بگوییم، تبلیغات روسیه میتواند کشتهشدن خامنهای را نمونهای از ‘خیانت غرب’ معرفی کند و بگوید: چرا آنها میتوانند چنین کاری کنند و ما نه؟»
او اضافه کرد که این رویداد ضربهای به تصویر پوتین وارد کرده و نشان میدهد که او قادر به حمایت واقعی از متحدانش نیست.
پوتین پیش از این دو متحد مهم خود را از دست داده است:
در نومبر ۲۰۲۴، بشار اسد به مسکو گریخت و با بازداشت مادورو، اتحاد روسیه با ونزوئلا نیز پایان یافت.
-تضعیف بیشتر حقوق بینالملل
به گفته علیشر ایلخاموف، کارشناس آسیای میانه در لندن، جنگ ایران بیش از پیش اعتبار حقوق بینالملل را از میان برده است.
او گفت:
«اصلیترین استدلال علیه تجاوز روسیه به اوکراین، نقض آشکار حقوق بینالملل و حاکمیت اوکراین بود. اکنون این اصل بیش از پیش تضعیف شده است.»
به باور او، کرملین ممکن است از کشتهشدن خامنهای برای تحریک جوانان تاجیکستان ـ کشوری با پیوندهای فرهنگی و زبانی با ایران ـ استفاده کند تا آنان را برای جنگ در اوکراین بسیج نماید، با این ادعا که غرب علیه جهان اسلام توطئه کرده است.
همچنین اگر جنگ ادامه یابد و موجی از پناهجویان ایرانی به اروپا سرازیر شود، احزاب راست افراطی که اغلب به مسکو گرایش دارند، قدرت سیاسی بیشتری به دست خواهند آورد.
