ایران: درباره بهرسمیت شناختن طالبان بر اساس منافع ملی تصمیم میگیریم
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری اخیر خود اعلام کرد که تصمیمگیری درباره بهرسمیت شناختن طالبان بر پایه منافع و مصالح ملی ایران صورت خواهد گرفت. او تأکید کرد که موضوع افغانستان یکی از محورهای همیشگی گفتوگو میان مقامهای ایران و پاکستان است.
خبرگزاری آگاه:
روز دوشنبه، ۱۳ اسد، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، در یک نشست خبری به پرسش خبرنگاران درباره موضع تهران نسبت به طالبان پاسخ داد.
بقایی گفت: «ایران در خصوص بهرسمیت شناختن هیأت حاکمه افغانستان [طالبان]، بر اساس منافع و مصالح ملی خود تصمیم خواهد گرفت.» او تأکید کرد که تحولات افغانستان، دغدغه مشترک ایران و پاکستان است و این موضوع در تمامی دیدارهای مقامات دو کشور، بهویژه در سطوح عالی، مورد بررسی قرار میگیرد.
سخنگوی وزارت خارجه ایران افزود: «همواره یکی از محورهای گفتوگو بین تهران و اسلامآباد، بررسی وضعیت افغانستان و تلاش برای کمک به این کشور جهت دستیابی به ثبات، امنیت و رفاه بوده است.»
ایران تاکنون طالبان را بهطور رسمی بهرسمیت نشناخته، اما در تعامل عملیاتی و دیپلماتیک با این گروه قرار دارد. برخی ناظران این روابط را نوعی پذیرش ضمنی و تدریجی حکومت طالبان میدانند، هرچند تهران آن را «مصلحتگرایی دیپلماتیک» مینامد.
تحلیل آگاه:
سخنان بقایی نشاندهنده ادامه سیاست دوپهلو و مصلحتمحور ایران در قبال طالبان است؛ سیاستی که میان ملاحظات امنیتی در مرزهای شرقی، رقابتهای منطقهای با قدرتهایی چون عربستان و امارات، و فشار افکار عمومی شیعی در داخل ایران گرفتار شده است.
ایران از یکسو، به دلایل ایدئولوژیک و تاریخی، رابطه پیچیدهای با طالبان دارد، و از سوی دیگر، در شرایط ژئوپلیتیکی امروز نمیخواهد میدان بازی افغانستان را به رقبا واگذار کند. جمهوری اسلامی تلاش میکند تا با حفظ رابطه رسمی-غیررسمی با طالبان، هم نفوذ سیاسیاش را در کابل حفظ کند، و هم در برابر موج مهاجرت، تهدیدات امنیتی، و رشد گروههای رادیکال سنی در مرزهای شرقی، نوعی مدیریت مخاطره داشته باشد.
در همین حال، تأکید سخنگوی وزارت خارجه بر منافع ملی، میتواند پیامی باشد به کشورهای غربی و نهادهای حقوق بشری که از بهرسمیت شناختن طالبان بدون اصلاحات جدی در حقوق زنان و اقلیتها انتقاد میکنند. تهران تلاش دارد نشان دهد که هنوز تصمیم نهایی را نگرفته و رفتار طالبان زیر نظر است.
با اینحال، برای مردم افغانستان، چنین موضعگیریهایی، اغلب ابهامآمیز و نگرانکننده تلقی میشود. در حالیکه میلیونها افغان از تبعات سیاسی و اجتماعی حکومت طالبان رنج میبرند، پیامهایی از این دست بیشتر به معنای معامله بر سر سرنوشت آنان تعبیر میشود، نه همراهی یا حمایت.
