آگاه: عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب ایران، اعلام کرده است که طالبان با وجود تعهد لفظی به تامین حقآبه رود هیرمند، در عمل تنها حدود ۱۱۹ میلیون مترمکعب از ۸۵۰ میلیون مترمکعب حقآبه سالانه ایران را فراهم کردهاند و این مسئله بار دیگر به تنش در روابط تهران و کابل دامن زده است.
به گفته بزرگزاده، طالبان در ادبیات و کلام خود متعهد به معاهده هلمند سال ۱۳۵۱ هستند، اما در عمل همکاری لازم را نشان ندادهاند. سخنگوی صنعت آب ایران تاکید کرد: «همسایه شرقی ما بارها به صراحت اعلام کرده که متعهد به معاهده ۱۳۵۱ هستم، اما در عمل این همراهی مشاهده نشده است.»
مسئله حقآبه ایران از رود هیرمند سالهاست یکی از محورهای تنش میان ایران و طالبان بوده است. جمهوری اسلامی ایران طبق معاهده سال ۱۳۵۱، سالانه حقآبهای معادل ۸۵۰ میلیون مترمکعب برای مصارف کشاورزی و شهری خود دارد، اما طالبان تامین این حقآبه را کاهش دادهاند.
در واکنش به انتقادها، طالبان مدعی شدهاند که متعهد به حقآبه ایران هستند، اما خشکسالی و کاهش جریان آب باعث شده تا حجم آب بهطور طبیعی کاهش یابد.
بزرگزاده همچنین از طالبان خواست تا اصلاحات ساختاری در بند کمال خان را اجرا کنند تا جریان آب مسیر طبیعی خود را طی کند. او افزود که جمهوری اسلامی ایران آماده همکاری فنی و مهندسی برای این اصلاحات است.
بند کمال خان در ولسوالی چهار برجک ولایت نیمروز موقعیت دارد و یکی از بندهای مهم افغانستان به شمار میرود. وزارت انرژی و آب طالبان میگوید این بند علاوه بر تأمین آب، ۱۷۴ هزار هکتار زمین را آبیاری میکند و قادر به تولید ۹ مگاوات برق است، اما اجرای پروژه به شیوه غیرشفاف و بدون نظارت فنی باعث نگرانی ایران شده است.
تحلیل آگاه:
نادیده گرفتن حقآبه ایران توسط طالبان تنها یک مسئله فنی و محیطزیستی نیست؛ بلکه به یک بحران سیاسی و امنیتی منطقهای تبدیل شده است. کاهش شدید آب هیرمند، زندگی کشاورزان ایرانی را تحت تأثیر قرار داده و میتواند به افزایش تنشها میان ایران و افغانستان دامن بزند. طالبان در حالی از خشکسالی به عنوان بهانه استفاده میکنند که تجربه نشان میدهد مدیریت نادرست و عدم رعایت توافقهای بینالمللی عامل اصلی کاهش جریان آب است.
علاوه بر این، برخورد غیرشفاف طالبان با پروژههای مهم آبی، همچون بند کمال خان، نشان میدهد که این گروه بیشتر به دنبال کنترل منابع و استخراج اقتصادی از این پروژهها است تا حفظ روابط سازنده با همسایگان. اگر چنین روندی ادامه یابد، نه تنها منافع اقتصادی و محیطزیستی مردم دو کشور به خطر میافتد، بلکه زمینهساز بحرانهای انسانی و افزایش اختلافات سیاسی در منطقه خواهد شد.
Leave feedback about this