بازداشت علمای شیعه و اجبار مردم به نماز عید؛ طالبان روز پیش از موعد عید را تحمیل کرد
در حالی که طالبان یک روز پیش از آغاز رسمی عید فطر، اقدام به اعلام روز عید کرده است، شماری از علمای برجسته اهل تشیع در ولایات بلخ و هرات بازداشت شدند و مردم در چندین ولایت از جمله دایکندی، تخار و بدخشان مجبور به اقامه نماز در روز پنجشنبه شدند.
خبرگزاری آگاه
منابع محلی و گزارشهای رسمی حاکیاند که در پی اختلاف نظر در تعیین روز عید و نحوه اقامه نماز، نیروهای امنیتی طالبان چند تن از علمای برجسته اهل تشیع را بازداشت کردند. در میان بازداشتشدگان، خداداد احسانی، نماینده آیتالله محقق کابلی و خطیب مسجد المهدی، و حاجی احسانی، رئیس شورای نظارت بر مدارس جنوبغرب و مسئول مدرسه علمیه صادقیه، قرار دارند.
بر اساس گزارشها، پیشتر علمای شیعه در سفری به قندهار با مسئولان طالبان دیدار کرده و توافق کرده بودند که هر فرد مطابق فتوا و مذهب خود روز عید را تعیین کند، اما این توافق در عمل رعایت نشد. در نشست روز ۱۷ مارچ ۲۰۲۶ در ریاست حج و اوقاف هرات، از علمای شیعه خواسته شد که هماهنگ با طالبان روز عید را اعلام کنند، اما آنان تأکید کردند که تعیین آغاز و پایان ماه رمضان بر اساس رؤیت هلال و احکام فقهی است و از امضای این تعهدنامه خودداری کردند.
پس از این جلسه، برخی علمای حاضر بازداشت شده و سایر افراد نیز روزهای بعد توسط نیروهای طالبان بازداشت شدند. شمار دقیق بازداشتشدگان تا کنون مشخص نیست. شورای علمای شیعه افغانستان در اطلاعیهای اعلام کرده است که هیئتی از این شورا برای گفتگو با امارت اسلامی به قندهار رفته است.
همزمان در ولایتهای تخار، بدخشان، هرات و دایکندی، طالبان مردم را مجبور کردهاند نماز عید را در روز پنجشنبه اقامه کنند. در دایکندی، مردانی که برای تشییع جنازه جمع شده بودند، به اجبار آب نوشیده و سپس نماز عید خواندند. در بدخشان، طالبان مردم را مجبور به اقامه نماز در مساجد مشخصشده کردهاند. در هرات نیز ملاهای مساجد اهل تشیع موظف شدهاند مردم را برای حضور در نماز به مساجد فراخوان کنند.
این اقدامات طالبان در حالی صورت گرفته که کشورهای اسلامی و عربستان سعودی، عید فطر را روز جمعه اعلام کردهاند و بخشی از مردم افغانستان هنوز روز پنجشنبه روزه گرفته بودند. گزارشها نشان میدهد که طالبان با تعیین روز زودتر، اجبار و محدودیت فقهی و مذهبی را بر جامعه اعمال کردهاند.
تحلیل آگاه
اقدام طالبان در بازداشت علمای شیعه و تحمیل روز پیش از موعد نماز عید، نمونهای از محدود کردن استقلال مذهبی و فقهی در افغانستان است. این رویداد نشان میدهد که تلاش طالبان برای کنترل امور دینی فراتر از مذاهب حنفی و جعفری رفته و منجر به تضییق آزادیهای مذهبی و حقوق اقلیتها شده است.
همچنین فشار بر علمای شیعه و اجبار مردم به پیروی از دستور طالبان، میتواند باعث افزایش تنشهای مذهبی و اجتماعی و کاهش اعتماد به نهادهای دینی و مذهبی در کشور شود. این اقدامات نقض اصول آزادی مذهبی و حقوق شهروندی است و جامعه بینالمللی را به واکنش واداشته است.
