ملابرادر در روز استقلال: شعار علوم عصری، عمل‌کرد قرون‌وسطایی؛ هشدار طالبان به مخالفان و تناقض درونی حاکمیت

ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی طالبان، در ۱۰۶مین سال‌روز استقلال افغانستان، کشورهای «با نیت بد» را تهدید کرد و گفت همه‌چیز زیر نظارت طالبان است. او هم‌زمان از افغان‌های خارج‌نشین خواست به کشور بازگردند و از «تخریب به تحریک دیگران» دست بردارند. اما سخنان او بار دیگر تناقض آشکار میان شعارهای طالبان و سیاست‌های واقعی این گروه را به نمایش گذاشت.

خبرگزاری آگاه:

ملابرادر روز سه‌شنبه، ۲۸ اسد، در کابل گفت که طالبان به‌جای «مداخله و تقابل»، خواهان تعامل سیاسی و اقتصادی‌اند. او تأکید کرد که هیچ حرکت دشمنان از نگاه طالبان پنهان نخواهد ماند و محاسبات لازم را برای مقابله با آن دارند.

این سخنان درست در آستانه نشست مخالفان طالبان در اسلام‌آباد مطرح شد؛ نشستی که قرار است روزهای ۲۵ و ۲۶ همین ماه برگزار شود و طیف وسیعی از رهبران نسل نو، فعالان سیاسی و زنان افغان را گرد هم آورد.

ملابرادر در ادامه به علوم عصری اشاره کرد و گفت افغانستان باید با مقتضیات زمان هم‌سو شود و به تکنالوژی پیشرفته دست یابد. این در حالی است که در چهار سال گذشته طالبان هزاران مدرسه دینی تأسیس کرده‌اند و براساس آمار وزارت معارف‌شان، بیش از ۲۱ هزار مدرسه دینی هم‌اکنون فعال است؛ آماری که نشان می‌دهد مسیر واقعی این گروه بیشتر به سوی تکرار قرون گذشته می‌رود تا دست‌یابی به دانش و پیشرفت.

او همچنین بر اتحاد ملی و دینی تأکید کرد و هشدار داد که اختلافات می‌تواند به تضعیف نظام طالبان بینجامد.

تحلیل آگاه:

سخنان ملا برادر در ظاهر با واژگان «تعامل»، «علوم عصری» و «وحدت ملی» پوشیده شده، اما در بطن خود حامل پیام تهدید و هراس طالبان از قدرت‌گیری اپوزیسیون خارجی است. نشانه روشن آن، هم‌زمانی این مواضع با نشست اسلام‌آباد است؛ جایی که برای نخستین بار مخالفان با حمایت نسبی پاکستان گرد هم می‌آیند.

طالبان می‌خواهند با نمایش اقتدار لفظی، مخالفان را مرعوب سازند. اما پرسش جدی این است: اگر همه‌چیز زیر نظارت طالبان است، پس چرا حملات خونین، بحران اقتصادی، فروپاشی خدمات اجتماعی و گسترش نارضایتی در کشور ادامه دارد؟

تناقض دیگر، در شعار «علوم عصری» نهفته است. ملابرادر از تکنالوژی سخن می‌گوید، اما سیاست طالبان بر تعطیل‌کردن دانشگاه‌ها به روی دختران، سرکوب علم مدرن و تقویت مدارس دینی استوار است. نتیجه این سیاست چیزی جز تولید نسل جدیدی از بی‌سوادان ایدئولوژیک نیست؛ نسلی که به‌جای رقابت با جهان، افغانستان را بیشتر در دایره فقر و انزوا زندانی می‌کند.

در سطح منطقه‌ای نیز، این پیام تهدیدآمیز در روز استقلال، بیش از آن‌که نشان از اعتمادبه‌نفس باشد، بازتاب نگرانی طالبان از دست رفتن حامیان سنتی است. پاکستان اکنون میزبان اپوزیسیون شده و این یعنی حتی نزدیک‌ترین شریک پیشین طالبان نیز به دنبال گزینه‌های بدیل می‌گردد.

در نهایت، سخنان ملا برادر نشان داد که طالبان تلاش می‌کنند با واژگان بزرگ، ضعف‌های عمیق خود را پنهان کنند. اما جامعه‌ای که در فقر، بیکاری و محدودیت‌های روزافزون غرق است، به‌خوبی می‌داند که میان شعار «علوم عصری» و واقعیت مدارس دینی و زن‌ستیزی فاصله‌ای عمیق وجود دارد. این فاصله همان نقطه‌ای است که دیر یا زود می‌تواند به شکاف جدی درونی و سقوط مشروعیت طالبان منجر شود.