ترامپ: بگرام را پس میگیریم؛ طالبان: «خواب و خیال» است
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، بار دیگر بر تصرف دوباره پایگاه هوایی بگرام از طالبان تأکید کرده و گفته است این پایگاه بهدلیل نزدیکی به تأسیسات هستهای چین، برای واشنگتن اهمیت راهبردی دارد. طالبان اما این سخنان را رد کرده و آن را خیالپردازی خواندهاند.
خبرگزاری آگاه
ترامپ روز پنجشنبه، ۲۷ سنبله، در کنفرانس خبری مشترک با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، گفت که امریکا «در تلاش است پایگاه بگرام را پس بگیرد». او افزود: «طالبان به چیزهایی از ما نیاز دارند و ما آن پایگاه را میخواهیم.»
رئیسجمهور امریکا بارها خروج شتابزده سال ۲۰۲۱ از افغانستان را که توسط دولت جو بایدن انجام شد، بهشدت نقد کرده و مدعی است که این خروج باعث شد تجهیزات نظامی و پایگاههای مهمی چون بگرام به دست طالبان بیفتد.
ترامپ تاکید کرد: «یکی از دلایل اصلی که ما بگرام را میخواهیم این است که تنها یک ساعت با جایی فاصله دارد که چین سلاحهای هستهای میسازد. این یک اشتباه بزرگ بود که آن را از دست دادیم.»
در مقابل، طالبان پیشتر به این اظهارات واکنش نشان داده و ذبیحالله مجاهد، سخنگوی این گروه، گفته بود: «این خواستهها خواب و خیال است. بگرام در اختیار نیروهای امارت اسلامی است و به هیچ کشوری سپرده نشده.» او همچنین ادعای حضور چین در بگرام را رد کرده و تأکید کرده بود: «افغانستان مستقل است و خاک خود را در اختیار هیچ کشوری قرار نمیدهیم.»
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان نیز ماه گذشته گفته بود که «هیچ حضور نظامی خارجی» در افغانستان تحمل نخواهد شد.
تحلیل آگاه
بازگشت بحث بگرام به سطح روابط واشنگتن – طالبان، نشانهای از احیای رقابت ژئوپولیتیک در قلب آسیاست. ترامپ تلاش دارد خروج پرهزینه بایدن از افغانستان را بهعنوان «نماد ضعف» دموکراتها برجسته کند و در عین حال نشان دهد که او برخلاف بایدن آماده است برای منافع راهبردی امریکا، حتی به بازپسگیری نظامی این پایگاه بیندیشد.
اما این پرونده فقط به سیاست داخلی امریکا خلاصه نمیشود. بگرام امروز به یک نقطه فشار جهانی بدل شده است:
- برای امریکا، موقعیت بگرام به معنای نزدیکی به مرزهای چین و نظارت بر تأسیسات هستهای آن کشور است.
- برای طالبان، بگرام نماد پیروزی «اخراج اشغالگران» است و واگذاری دوباره آن مشروعیت سیاسیشان را در داخل تضعیف میکند.
- برای چین و روسیه، هرگونه بازگشت امریکا به این پایگاه یک تهدید مستقیم امنیتی خواهد بود.
طالبان در ظاهر موضع «استقلال» گرفتهاند، اما واقعیت این است که هرگونه معامله احتمالی بر سر بگرام، تنها در چارچوب فشار اقتصادی و سیاسی ممکن خواهد بود. طالبان با بحران مشروعیت و فروپاشی اقتصاد مواجهاند و امریکا میتواند این پایگاه را بهعنوان اهرم فشار بهکار گیرد.
مسأله کلیدی این است: اگر طالبان روزی ناچار به معامله شوند، بگرام به کارت بزرگ چانهزنی آنان بدل خواهد شد. از سوی دیگر، بازگشت امریکا به بگرام – چه با توافق و چه بدون آن – افغانستان را بار دیگر به میدان تقابل قدرتهای جهانی میکشاند.
در نهایت، این کشمکش نشان میدهد که هرچند امریکا خاک افغانستان را ترک کرد، اما افغانستان هرگز از معادلات استراتژیک واشنگتن خارج نشده است. بگرام نه فقط یک پایگاه نظامی، بلکه یک «شطرنجخانه ژئوپولیتیک» است که آینده توازن قدرت در منطقه را رقم میزند.
