افزایش سریع شهرنشینی در افغانستان؛ هشدار سازمان ملل درباره فشار بر شهرها و خدمات شهری
ادارهی اسکان بشر سازمان ملل متحد (UN-Habitat) اعلام کرده است که روند شهرنشینی در افغانستان با سرعت بیسابقهای در حال افزایش است، اما زیرساختهای شهری کشور توان پاسخگویی به این رشد را ندارند. این نهاد هشدار داده که در صورت نبود برنامهریزی مؤثر، رشد بیمهار شهرها میتواند به افزایش فقر، کمبود مسکن و بحران خدمات شهری بینجامد.
به گزارش خبرگزاری آگاه، ادارهی اسکان بشر سازمان ملل متحد در افغانستان روز یکشنبه، ۴ عقرب/آبان، در صفحهی اجتماعی ایکس (توییتر پیشین) نوشت که روند شهرنشینی در افغانستان بهطور چشمگیری در حال گسترش است.
بر اساس آمار این نهاد، در سال ۱۹۵۰ تنها پنج درصد از جمعیت افغانستان در مناطق شهری زندگی میکردند، اما این رقم در سال ۲۰۲۲ به ۲۵ درصد افزایش یافته است. پیشبینی میشود که تا سال ۲۰۶۰، نیمی از جمعیت کشور در شهرها ساکن شوند.
UN-Habitat هشدار داده است که در صورت ادامهی رشد بیبرنامهی شهرها، افغانستان ممکن است با چالشهای گستردهای از جمله گسترش فقر شهری، کمبود مسکن، افزایش نابرابری و فشار سنگین بر منابع و خدمات عمومی روبهرو شود.
در بیانیهی این نهاد آمده است که اگرچه شهرنشینی میتواند محرک توسعهی اقتصادی و اجتماعی باشد، اما تحقق این ظرفیت نیازمند «برنامهریزی راهبردی، سرمایهگذاری در زیرساختها و تقویت مدیریت شهری» است.
همچنین گفته شده است که بخش قابل توجهی از مهاجرین بازگشته از ایران و پاکستان در سالهای اخیر، شهرها را برای سکونت انتخاب کردهاند تا به فرصتهای شغلی، آموزشی و خدمات بهداشتی دسترسی پیدا کنند. این روند فشار مضاعفی بر مناطق شهری، بهویژه کابل، هرات و مزارشریف وارد کرده است.
🔍 تحلیل آگاه:
افزایش شتابان شهرنشینی در افغانستان، یکی از تحولات جمعیتی مهم دهههای آینده خواهد بود. در حالیکه رشد جمعیت شهری میتواند فرصتهایی برای توسعهی اقتصادی، نوآوری و افزایش بهرهوری ایجاد کند، نبود سیاستهای شهری منسجم میتواند این فرصت را به تهدید تبدیل کند.
کارشناسان شهری تأکید دارند که افغانستان در مرحلهای حساس از گذار جمعیتی قرار دارد. اگر نهادهای داخلی و بینالمللی از هماکنون برای مدیریت این روند همکاری نکنند، پیامدهایی چون گسترش حاشیهنشینی، افزایش بیکاری، آلودگی محیطزیست و کاهش کیفیت زندگی در شهرها اجتنابناپذیر خواهد بود.
در مقابل، سرمایهگذاری در زیرساختهای پایدار، طرحهای مسکن ارزان، توسعهی حملونقل شهری و تقویت حکومتداری محلی میتواند شهرنشینی را به نیروی محرکهای برای توسعهی اجتماعی و اقتصادی افغانستان بدل سازد.
