سوفان سنتر: افغانستان به پناهگاه امن القاعده و دیگر گروههای تروریستی تبدیل شده است
مرکز پژوهشی The Soufan Center در تازهترین گزارش خود هشدار داده که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، فعالیت گروههای تروریستی در این کشور افزایش یافته و آن را به پناهگاهی امن برای شبکههای افراطی تبدیل کرده است. این گزارش نشان میدهد که ضعف مدیریتی طالبان و همپیمانیهای ایدئولوژیک، تهدیدهای امنیتی را در منطقه چند برابر کرده است.
خبرگزاری آگاه:
به گزارش The Soufan Center، القاعده همچنان در افغانستان فعال است و اردوگاههای آموزشی این گروه در مناطق مختلف دایر بوده و نیروهای تیتیپی نیز در آن آموزش میبینند. این مرکز تأکید کرده است که شبکهی حقانی، یکی از قدرتمندترین جناحهای طالبان، با گروههای تروریستی همسو عمل میکند و وضعیت آن همچنان خارج از نظارت جدی است.
سوفان سنتر مینویسد که کشورهای غربی به دلیل کمبود منابع اطلاعاتی قابل اعتماد، قادر به ارزیابی وضعیت واقعی نیستند و همین خلأ باعث شده القاعده بتواند بدون مزاحمت به عضوگیری و تجدید قوا بپردازد. داعش خراسان نیز فعالیتهای خود را علنی گسترش داده و توان رسانهای و تبلیغاتی خود را با استفاده از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی افزایش داده است.
این گزارش هشدار داده که طالبان به دلیل نزدیکی ایدئولوژیک با برخی گروهها، از جمله TTP، قادر به اقدام مؤثر علیه آنها نیستند و هرگونه عملیات شدید ممکن است باعث انشعاب و پیوستن اعضای تندرو به داعش خراسان شود.
همزمان، تلاشهای میانجیگری قطر و ترکیه برای کاهش تنش میان پاکستان و طالبان نتیجه ملموسی نداشته و تجارت میان دو کشور به دلیل فعالیت گروههای مسلح آسیب جدی دیده است. در بسیاری از مناطق افغانستان، طالبان کنترل کامل ندارند و گروههای مسلح غیرطالبانی آزادانه فعالیت میکنند.
جمعهخان اچکزی، کارشناس امنیت بینالملل، در پیوند با این گزارش میگوید: «تصویر ارائهشده بسیار نگرانکننده است. طالبان نهتنها توان مقابله با رشد گروههای افراطی را ندارند، بلکه در برخی موارد همسو یا همپیمان با آنها عمل میکنند.»
به گفته وی، افغانستان عملاً به میدان رقابت گروههای جهادی تبدیل شده و خطر سرریز ناامنی به کشورهای همسایه مانند پاکستان، ایران، آسیای میانه و حتی هند، بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است.
تحلیل آگاه— «افغانستان، میدان باز تروریسم منطقهای»
گزارش سوفان، تصویری از افغانستان ارائه میدهد که فراتر از یک بحران داخلی است؛ این کشور اکنون به کانونی برای گروههای تروریستی با نفوذ منطقهای و بینالمللی تبدیل شده است. ضعف مدیریتی طالبان، اختلافات داخلی و همپیمانیهای ایدئولوژیک، به آنها اجازه نمیدهد علیه شبکههای افراطی اقدام مؤثر کنند و در نتیجه، گروههایی مانند القاعده، TTP و داعش خراسان فرصت رشد و سازماندهی یافتهاند.
ابعاد انسانی و امنیتی این وضعیت نگرانکننده است. حضور اردوگاههای آموزشی و فعالیت آزاد گروههای تروریستی، امنیت شهروندان عادی را به شدت تهدید میکند و خطر حملات، آدمربایی و ناامنی در افغانستان افزایش یافته است. این وضعیت همچنین پیامدهای روانی بر مردم دارد؛ حس ناامنی و بیثباتی در جامعه و خانوادهها نفوذ میکند و اعتماد عمومی را به نهادهای حاکم و قدرت مرکزی طالبان کاهش میدهد.
در حوزه منطقهای، افغانستان به محلی برای رقابت گروههای جهادی تبدیل شده است. نفوذ شبکههای تروریستی میتواند ناامنی را به کشورهای همسایه منتقل کند، تجارت و مراودات اقتصادی را مختل کند و بحرانهای انسانی تازه ایجاد کند. کشورهای همسایه و جامعه بینالمللی اکنون با چالش دشواری روبهرو هستند: چگونه بدون دسترسی مستقیم و منابع اطلاعاتی کافی، از رشد و فعالیت شبکههای افراطی جلوگیری کنند؟
همچنین، استفاده داعش خراسان از فناوریهای نوین و رسانههای دیجیتال، یک بعد تازه از تهدید را به تصویر میکشد. این گروه با بهرهگیری از هوش مصنوعی و شبکههای اجتماعی، دامنه جذب نیرو و تبلیغات خود را گسترش داده و نسلهای جدید را هدف قرار میدهد؛ تهدیدی که تنها محدود به افغانستان نیست و دامنه آن میتواند فراتر از مرزها باشد.
این گزارش بهطور غیرمستقیم نشان میدهد که طالبان، با وجود شعارهای امنیتی و کنترل، توانایی اعمال حاکمیت کامل و مقابله با افراطگرایی را ندارند و افغانستان به محیطی تبدیل شده که گروههای تروریستی میتوانند در آن استقرار یافته و سازماندهی شوند. پیامد بلندمدت این وضعیت، افزایش بیثباتی منطقهای و گسترش خطر تروریسم فرامرزی است که نه تنها افغانستان، بلکه کشورهای همسایه و کل منطقه را تهدید میکند.
