تحولات افغانستان و مهاجران افغان؛ از محدودیت آموزش دختران تا بازداشت فعالان فرهنگی و پناهجویان مورد توجه آمریکا

تاریخ انتشار: شنبه، ۸ قوس ۱۴۰۴ / ۳۰ نوامبر ۲۰۲۵

روز گذشته و در هفته جاری، تحولات مهمی در افغانستان و میان پناهجویان افغان در خارج از کشور گزارش شد. از بازداشت شاعر و فعال فرهنگی در بلخ توسط طالبان، تا نگرانی‌های امنیتی درباره ورود پناهجویان مرتبط با طالبان به آمریکا، و تأکید اتحادیه اروپا بر حق آموزش دختران افغان، ابعاد مختلف وضعیت حقوق بشری و امنیتی این کشور بار دیگر مورد توجه جهانی قرار گرفته است.
متن پیوسته خبر:
براساس گزارش منابع محلی، اعضای اداره‌ی استخبارات طالبان در ولایت بلخ، سیدسکندر حسینی بامداد، شاعر و فعال فرهنگی، را بازداشت کرده‌اند. بامداد که مسئول خانه‌ی مولانا و کتاب‌خانه‌ی فردوسی است، به دلیل فعالیت‌های ادبی و زبانی «خارج از دایره قوانین طالبان» بازداشت شده و تاکنون اطلاعی از وضعیت او در دست نیست. این اقدام نمونه‌ای دیگر از محدودیت فعالیت‌های فرهنگی و سرکوب فعالان ادبی در افغانستان محسوب می‌شود.
در عرصه بین‌المللی، اتحادیه اروپا به مناسبت کارزار جهانی محو خشونت علیه زنان بار دیگر بر حق آموزش دختران افغان تأکید کرد و اعلام کرد که آموزش بدون تفکیک جنسیتی، کلید کاهش آسیب‌پذیری و ساختن آینده پایدار است. با این حال، طالبان همچنان آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را ممنوع کرده‌اند.
در حوزه پناهندگان افغان، گزارش‌های رسانه‌ای حاکی است که میرزا محمد کتوازی، معاون پیشین پارلمان افغانستان و هم‌راه سابق طالبان، با دریافت ویزای ویژه مهاجرتی از امارات وارد آمریکا شده است. این اقدام در حالی رخ داده که دولت ترامپ قوانین سخت‌گیرانه‌ای علیه افغان‌ها وضع کرده و بسیاری از همکاران نیروهای آمریکایی هنوز اجازه ورود به آمریکا را نگرفته‌اند. ورود کتوازی موجی از نگرانی و انتقاد در رسانه‌ها و میان ناظران امنیتی برانگیخته است. پیش‌تر نیز یک مهاجم افغانستانی به دو عضو گارد ملی کاخ سفید حمله کرده بود، موضوعی که حساسیت‌ها درباره بررسی پیشینه پناهجویان افغان را افزایش داده است.
همچنین، وزارت امنیت داخلی آمریکا گزارش داده است که از سال ۲۰۲۱ تاکنون، ۶ هزار و ۸۶۸ پناهجوی افغان پس از ورود به آمریکا دارای نشانه‌های احتمالی «تهدید امنیتی» بوده‌اند و بیش از ۵ هزار نفر از آن‌ها از نظر امنیت ملی مشکوک شناخته شده‌اند. این آمار نگرانی‌ها درباره سیاست‌های مهاجرتی و امنیتی آمریکا را بیش از پیش برجسته کرده است.
تحلیل کوتاه:
تحولات اخیر نشان می‌دهد که افغانستان همچنان با محدودیت‌های فرهنگی و آموزشی، سرکوب فعالان و بحران حقوق بشری مواجه است. همزمان، ورود پناهجویان مرتبط با طالبان به آمریکا و چالش‌های امنیتی ناشی از آن، اهمیت بازنگری در سیاست‌های مهاجرتی و بررسی دقیق پیشینه افراد را پررنگ می‌کند. این وضعیت بار دیگر نیاز به توازن میان حمایت انسانی و امنیت ملی را یادآوری می‌کند.