هشدار سازمان ملل: تغییرات اقلیمی و شهرسازی بیمهار، میراث فرهنگی افغانستان را میبلعد
خبرگزاری آگاه – برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد هشدار داده است که تغییرات اقلیمی و گسترش غیرمعیاری شهرها، میراثهای فرهنگی و معماری افغانستان را با تهدید جدی روبهرو کرده و هویت تاریخی شهرهای این کشور در معرض نابودی قرار دارد.
این نهاد وابسته به سازمان ملل روز شنبه، ۲۲ قوس، در پیامی اعلام کرد که حفظ محلههای تاریخی و بافتهای قدیمی شهری، نقش اساسی در حفاظت از هویت فرهنگی و تاریخی شهرهای افغانستان دارد؛ هویتی که در سالهای اخیر زیر فشار توسعه بیبرنامه، جنگ و بیتوجهی رو به زوال گذاشته است.
برنامه اسکان بشر سازمان ملل تأکید کرده است که روند شهرنشینی در افغانستان بهسرعت در حال رشد است، اما این رشد در بسیاری از مناطق بدون معیارهای شهری، برنامهریزی تخصصی و در نظر گرفتن ارزشهای تاریخی و محیطزیستی صورت میگیرد.
این نهاد پیشتر نیز بارها نسبت به گسترش غیرمعیاری شهرها هشدار داده و گفته بود که ساختوسازهای خودسر، تغییر کاربری محلههای قدیمی و تخریب بافتهای تاریخی، نهتنها میراث فرهنگی را نابود میکند، بلکه شهرها را در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی، از جمله سیلابها، فرسایش زمین و بحرانهای زیستمحیطی، آسیبپذیرتر میسازد.
افغانستان که دههها جنگ و بیثباتی را پشت سر گذاشته، دارای شهرهایی با پیشینه تاریخی چندصدساله است؛ اما نبود سیاستهای مؤثر حفاظتی و ضعف نهادهای مسئول، باعث شده است بسیاری از این آثار در سکوت از میان بروند.
تحلیل | وقتی توسعه، هویت را قربانی میکند
هشدار برنامه اسکان بشر سازمان ملل تنها یک نگرانی فنی نیست، بلکه زنگ خطری برای هویت فرهنگی افغانستان است. شهرسازی بیبرنامه در کشوری که زیرساختهای مدیریتی آن تضعیف شده، عملاً به تخریب تدریجی تاریخ و حافظه جمعی شهرها انجامیده است.
در شرایطی که طالبان تمرکز خود را بر کنترل امنیتی گذاشتهاند و برنامه مشخصی برای حفاظت از میراث فرهنگی و مدیریت شهری وجود ندارد، تغییرات اقلیمی و رشد شتابزده شهرها میتواند ضربهای جبرانناپذیر به هویت تاریخی افغانستان وارد کند.
اگر امروز برای حفظ محلههای تاریخی و توسعه پایدار شهری اقدامی جدی صورت نگیرد، فردا نهتنها آثار معماری، بلکه بخشی از هویت و تاریخ این سرزمین برای همیشه از دست خواهد رفت.
