معامله آموزش با تفنگ؛ طالبان افسران تحصیلکرده را حذف و جنگجویان بیسواد را جاگزین کردند
منابع آگاه میگویند گروهی از افسران پولیس پیشین افغانستان که برای تحصیل در مقطع ماستری به ترکیه معرفی شده بودند، پس از سقوط جمهوریت با حذف سیستماتیک از سوی طالبان روبهرو شدهاند؛ در حالی که طالبان امتیازات و پستهای رسمی را به جنگجویان وابسته به شبکه حقانی سپردهاند.
خبرگزاری آگاه:
منابع محلی روز پنجشنبه، ۲۵ جدی، در گفتوگو با خبرگزاری آگاه گفتند که در سال ۲۰۲۱، ۱۱ تن از افسران پولیس افغانستان برای شرکت در برنامه تحصیلی ماستری به ترکیه معرفی شده بودند. اما با سقوط جمهوریت، این افراد تنها موفق به گذراندن یک سمستر آموزش زبان شده و سپس به افغانستان بازگردانده شدند.
به گفته منابع، پس از پیگیریهای مداوم این دانشجویان و همزمان ایجاد موانع از سوی طالبان، دولت ترکیه پذیرفت که در ازای اجازه ادامه تحصیل ۱۱ افسر اصلی، پنج جنگجوی طالبان نیز در این برنامه پذیرفته شوند؛ تصمیمی که ماهیت آن بیشتر به یک معامله سیاسی شباهت داشت تا یک برنامه آموزشی.
منابع میافزایند که پس از فراغت، طالبان تنها همان پنج عضو خود را در سمتهای رسمی پولیس این گروه تعیین کردهاند و ۱۱ افسر پولیس پیشین را حتی اجازه ورود به وزارت داخله برای پیگیری درخواستهایشان نمیدهند.
بر اساس سندی که به دست روزنامه ۸صبح رسیده است، این پنج تن—عبدالرحمن عابد، سمیعالله ریحان، ولیالرحمن گوهر، حماد شریفی و امیرخان خلیل—همگی عضو شبکه حقانی بوده و هیچگونه سابقه تحصیلی رسمی نداشتهاند.
منابع همچنان میگویند که چهار تن از افسران پولیس پیشین توانستهاند دوباره به ترکیه بازگردند و بهعنوان کارگر عادی مشغول کار شوند، اما سایرین در شرایط دشوار اقتصادی و تحت نظارت طالبان در داخل افغانستان زندگی میکنند.
به گفته این منابع، طالبان نظامیان پیشینی را که در خارج تحصیل کردهاند «مشکوک» میدانند و آنان را به جاسوسی برای ترکیه متهم میکنند.
این در حالی است که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، نظامیان پیشین بارها هدف تهدید، بازداشت، شکنجه و در مواردی قتل قرار گرفتهاند.
تحلیل آگاه:
این پرونده، تنها روایت بیعدالتی آموزشی نیست؛ بلکه نمونه روشن سیاست تصفیه، حذف و جایگزینی ایدئولوژیک طالبان است. در منطق حاکم بر طالبان، تحصیل، تخصص و تجربه نه یک امتیاز، بلکه یک تهدید محسوب میشود؛ تهدیدی که باید یا حذف شود یا به حاشیه رانده شود.
طالبان با کنارزدن افسران آموزشدیده و سپردن پستهای امنیتی به جنگجویان وابسته به شبکه حقانی—آن هم بدون پیشینه تحصیلی—نشان دادهاند که معیارشان برای «شایستگی» نه دانش، بلکه وفاداری کورکورانه است. چنین رویکردی، امنیت را به ابزاری در دست گروههای خاص و قدرت را به ملک شخصی شبکهها بدل میکند.
اتهامزنی به نظامیان پیشین بهعنوان «جاسوس»، پوششی برای سرکوب سیستماتیک کسانی است که میتوانستند بدیل حرفهای و ملی برای ساختار امنیتی کشور باشند. نتیجه این سیاست، فرار مغزها، فروپاشی نهادها و تعمیق بحران بیاعتمادی در جامعه است.
حکومتی که آموزش را معامله میکند و تفنگ را معیار شایستگی میسازد، نه امنیت میآورد و نه ثبات. طالبان با حذف نیروهای متخصص و گروگانگرفتن آینده نظامیان پیشین، افغانستان را از مسیر دولتسازی به سوی حاکمیت شبکهای و انحصاری سوق دادهاند—مسیر خطرناکی که بهای آن را مردم میپردازند
