راز یک حمله جنجالی در کابل؛ آیا کارخانه پهپاد طالبان در کنار مرکز درمان معتادان هدف قرار گرفت؟
خبرگزاری آگاه:
گزارشهای میدانی و یافتههای رسانهای نشان میدهد حمله هوایی اخیر در شرق کابل ممکن است تأسیسات تولید پهپادهای انتحاری طالبان را هدف قرار داده باشد؛ تأسیساتی که به گفته منابع، در مجاورت یک مرکز درمان معتادان قرار داشت. روایتی که اگر تأیید شود، پرسشهای جدی درباره استفاده از غیرنظامیان در نزدیکی اهداف نظامی و پیامدهای انسانی این حمله مطرح میکند.
روایتهای متفاوت از یک حمله
در ساعات اولیه حمله هوایی دوشنبهشب بر کابل، یک شهروند از شرق شهر به افغانستان اینترنشنال گفته است که در نزدیکی کمپ درمان معتادان «کارخانه ساخت طیارههای بیسرنشین طالبان» هدف قرار گرفته است.
شماری از باشندگان محل نیز به این رسانه گفتهاند که «ریاست اطلاعات وزارت دفاع» مربوط به طالبان هدف اصلی حمله بوده است.
در مقابل، حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان اعلام کرد که پاکستان به کمپ «امید»، مرکز درمان معتادان حمله کرده و در نتیجه آن صدها نفر کشته و زخمی شدهاند.
اما عطاءالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، این رویداد را یک «عملیات دقیق» توصیف کرده و گفته است که در آن «تأسیسات و زیرساختهای پشتیبانی تروریستی» هدف قرار گرفتهاند.
تا زمان نشر گزارش، دفتر هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) هنوز آمار مستقل و تأییدشدهای از قربانیان منتشر نکرده است.
کمپ فینیکس؛ از پایگاه ناتو تا مرکز جنجال
یافتههای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد هدف اصلی حمله احتمالاً کمپ فینیکس بوده است؛ پایگاهی نظامی در شرق کابل که پیشتر توسط نیروهای ناتو و ایالات متحده استفاده میشد.
این پایگاه پس از خروج نیروهای خارجی به دولت پیشین افغانستان تحویل داده شد و بعدها به یک مرکز درمان معتادان با نام «احیای امید» تبدیل شد.
با بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد در بخشی از این کمپ، در کنار مرکز درمان معتادان، کارگاه یا کارخانهای برای ساخت پهپادهای انتحاری ایجاد شده است.
روزنامه بریتانیایی دیلی میل در سال ۲۰۲۵ گزارش داده بود که طالبان در این محل یک خط تولید مخفی پهپاد راهاندازی کرده و از مدلهایی مانند پهپاد امریکایی MQ‑9 Reaper و پهپاد ایرانی شاهد‑۱۳۶ الگوبرداری میکند.
همچنین گزارشهایی وجود دارد که مهندسان طالبان در تلاش بودهاند برد پروازی و قدرت انفجاری این پهپادها را افزایش دهند.
نگرانیهای امنیتی و حضور القاعده
برخی گزارشها حاکی است که در این پروژه یک مهندس مرتبط با شبکه القاعده نیز نقش داشته است؛ موضوعی که نگرانی نهادهای اطلاعاتی غربی را افزایش داده است.
مجله دیپلومات نیز در گزارشی در سال ۲۰۲۶ نوشته بود که طالبان در حال توسعه برنامه پهپاد بومی است و از تجربیات کشورهایی مانند ترکیه، چین، روسیه و ایران بهره میگیرد.
حملات پهپادی در جنگ افغانستان و پاکستان
در ماههای اخیر، درگیری میان طالبان و پاکستان وارد مرحله تازهای شده است. طالبان برای نخستینبار از پهپادهای انتحاری و کوادکوپترها برای حمله به اهدافی در داخل پاکستان استفاده کردهاند.
این حملات شامل مناطقی در نزدیکی اسلامآباد، راولپندی و ولایت خیبرپختونخوا بوده است.
در مقابل، ارتش پاکستان گفته است که این پهپادها ابتدایی بوده و توسط سامانههای دفاعی رهگیری شدهاند.
تحلیل آگاه
حمله اخیر به شرق کابل چند لایه پیچیده امنیتی و انسانی را همزمان آشکار میکند.
نخست، اگر گزارشها درباره وجود کارخانه تولید پهپاد در کنار مرکز درمان معتادان درست باشد، این مسئله پرسشهای جدی درباره استفاده از تأسیسات غیرنظامی در کنار اهداف نظامی مطرح میکند؛ اقدامی که در حقوق بشردوستانه بینالمللی بهشدت مورد انتقاد قرار میگیرد، زیرا جان غیرنظامیان را در معرض خطر قرار میدهد.
در سوی دیگر، حتی در صورت وجود هدف نظامی، اصل تناسب و احتیاط در حملات یکی از اصول بنیادین قوانین جنگ است. به همین دلیل، اگر تلفات غیرنظامی گسترده رخ داده باشد، فشارهای بینالمللی برای بررسی این حمله افزایش خواهد یافت.
برای افغانستان که هنوز از زخمهای چهار دهه جنگ رهایی نیافته، چنین رویدادهایی یادآور واقعیتی تلخ است: میدان رقابتهای نظامی منطقهای همچنان در خاک این کشور شکل میگیرد. مردمی که سالها قربانی جنگ بودهاند، اکنون بیش از هر زمان دیگر نیازمند امنیت، ثبات و حاکمیتی هستند که منافع جامعه را بر پروژههای نظامی ترجیح دهد.
