ایالات متحده در انتظار پاسخ ایران برای نشست صلح، اسرائیل با نگرانی نظارهگر است
بقلم: باراک راوید
منبع: اکسیوس
۲۴ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۴ حمل ۱۴۰۵
—————————-
دو منبع مطلع به خبرگزاری Axios گفتهاند، ایالات متحده و گروهی از میانجیهای منطقهای در حال بررسی امکان برگزاری مذاکرات صلح سطحبالا با ایران حتی از روز پنجشنبه هستند، اما هنوز منتظر پاسخ تهران میباشند.
اهمیت موضوع: رئیسجمهور ترامپ علاقهمند به پایان دادن به جنگ است، اما کنترول ایران بر تنگهٔ هرمز هرگونه برنامهٔ خروج احتمالی را پیچیده میسازد. آمریکا طرح ۱۵ بندی خود برای پایان جنگ را با اسرائیل به اشتراک گذاشته و مدعی شده ایران با بسیاری از نقاط کلیدی آن موافقت کرده است، هرچند هیچ شواهد ملموسی برای این توافق ارائه نشده است.
نگرانی اسرائیل: نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، نگران است که ترامپ ممکن است به توافقی دست یابد که اهداف اسرائیل را بهطور کامل برآورده نکند، شامل امتیازات عمده باشد و توانایی اسرائیل برای حمله به ایران را محدود سازد. یک منبع سوم گفت که رهبران اسرائیل در مورد ارائهٔ امتیازات واقعی توسط ایران تردید دارند.
ترامپ به خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید گفته است که اگرچه بسیاری از رهبران ایران رفتهاند، «ما با افراد درست صحبت میکنیم و آنها واقعاً خواهان توافق هستند.»
در حال حاضر، مقامات ایرانی ادعای ترامپ دربارهٔ مذاکرات پشت پرده را رد میکنند، هرچند تأیید کردهاند که ایالات متحده پیامها و پیشنهادهایی ارسال کرده است.
پاکستان، که همراه با مصر و ترکیه پیامها بین تهران و واشنگتن را منتقل میکند، گفته است که «آماده و مفتخر» است در صورت موافقت هر دو کشور، میزبان مذاکرات صلح باشد. ترامپ پیام پاکستان را در شبکه Truth Social به اشتراک گذاشته که نشاندهنده علاقهٔ او به برگزاری چنین نشستی است.
اگر برنامههای نشست قطعی شود، معاون رئیسجمهور وانس احتمالاً در آن مشارکت خواهد داشت. یک منبع مطلع گفت: «اما مشخص نیست که واقعاً موضوعی برای مشارکت وجود دارد یا نه. همه در تلاشاند بفهمند آیا این واقعاً جدی است یا خیر.»
وضعیت داخلی ایران: مقامات آمریکایی میگویند دولت ایران در آشفتگی است و مشکل در برقراری ارتباط داخلی دارد. وضعیت نامشخص رهبر جدید، مجتبی خامنهای، بر سردرگمی دربارهٔ اینکه چه کسی اختیار تصمیمگیری دارد، افزوده است. برخی مقامات ایرانی معتقدند ترامپ صرفاً با ادعاهای کاذب دربارهٔ پیشرفت دیپلماتیک، در پی آرام کردن بازارها و زمانخریدن برای برنامههای نظامی خود است.
ایالات متحده همچنین در حال آمادهسازی گزینههای تشدید احتمالی است. یک مقام آمریکایی به Axios گفت که فرماندهی لشکر ۸۲ ارتش برای استقرار در خاورمیانه با یک لوا پیادهنظام شامل چند هزار سرباز دستور گرفته است. این اقدام دامنهٔ عملیات زمینی احتمالی را برای آمریکا گستردهتر میسازد.
طرح ۱۵ بندی آمریکا: آمریکا به ایران طرح ۱۵ بندی برای پایان جنگ ارائه کرده که شامل بسیاری از خواستههای دور قبل مذاکرات هستهای ژنو نیز بوده است. فرستادهٔ آمریکا، استیو ویتکوف، به ترامپ گفته که ایرانیها با چند نکته کلیدی از جمله کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم بسیار غنیشده موافقت کردهاند، هرچند مشخص نیست کسی در تهران واقعاً اختیار ارائه چنین امتیازی را داشته است.
آمریکا همچنین این طرح ۱۵ بندی را به اسرائیل ارائه داده است. با وجود تطابق کلی سند با مواضع اسرائیل، یک مقام اسرائیلی گفت که اسرائیل نسبت به موافقت کامل ایران با خواستههای ترامپ بسیار بدبین است.
ایالات متحده به اسرائیلیها گفته است که ایران موافقت کرده است ۴۵۰ کیلوگرم ذخیرهٔ اورانیوم با غنای ۶۰٪ خود را کنار بگذارد، بازرسیها و نظارتهای سازمان ملل بر سایتهای هستهای خود را تقویت کند، برد موشکهای بالستیک خود را محدود سازد و حمایت از نیروهای نیابتی را کاهش دهد. همچنین سند خواستار توقف غنیسازی اورانیوم در ایران است، اگرچه مدت زمان تعلیق هنوز مشخص نیست.
هنوز مشخص نیست چه کسی از طرف ایران این تعهدات را ارائه کرده است. رژیم پیشتر بسیاری از این خواستههای آمریکا را رد کرده و اطلاعات اسرائیل نشان میدهد که هنوز فاصلهٔ زیادی میان مواضع آمریکا و ایران وجود دارد.
حتی در سطوح بالای دولت ترامپ، تعداد کمی از افراد از جزئیات تماسها با ایران مطلع هستند. یک منبع گفت ویتکوف و جارد کوشنر مستقیماً با ترامپ صحبت میکنند و تعداد کمی دیگر در جریان هستند.
اسرائیل در روزهای اخیر اطلاعاتی جمعآوری کرده که نشان میدهد «چیزی در حال شکل گرفتن» میان آمریکا و ایران است، اما جزئیات دقیق مشخص نیست.
یک منبع اسرائیلی و یک منبع مطلع دیگر گفتهاند که آمریکا در انتظار تصمیم ایران — احتمالاً خود مجتبی خامنهای — برای برگزاری مذاکرات این هفته است. مشخص نیست که طرفین توسط وانس و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که از نظر کاخ سفید بالاترین مقام ممکن برای میانجیگری است، نمایندگی شوند یا مقامات سطح پایینتر.
یکی از کشورهای میانجی پیشنهاد آتشبس موقت برای انجام مذاکرات دقیق را داده، اما دولت ترامپ ترجیح میدهد فعلاً مذاکرات تحت فشار انجام شود تا نفوذ خود را حفظ کند.
مقامات آمریکایی و اسرائیلی برای ادامهٔ دو تا سه هفته جنگ حتی در صورت برگزاری مذاکرات برنامهریزی کردهاند.
سخنگوی کاخ سفید، کارولین لوییت، در بیانیهای گفت: «همزمان که رئیسجمهور ترامپ و تیم مذاکرهکنندهاش این امکان جدید دیپلماتیک را بررسی میکنند، عملیات Epic Fury بدون وقفه برای دستیابی به اهداف نظامی تعیینشده توسط فرمانده کل قوا و پنتاگون ادامه دارد.»
یک مقام کاخ سفید وضعیت را «پویا» توصیف کرد: ترامپ میخواهد ببیند آیا میتوان توافقی حاصل کرد، اما «اگر نه، به بمباران آنها بازخواهیم گشت.»
ترامپ حملات برنامهریزیشده به نیروگاههای ایران را به تعویق انداخته، اما تنها تا روز جمعه. ایالات متحده در حال آمادهسازی گزینههای تشدید نظامی، از جمله حضور احتمالی نیروهای زمینی، در حالیکه همچنین وضعیت دیپلماتیک را نیز آزمایش میکند، میباشد.
