شورای امنیت به امیرخان متقی معافیت سفر داد؛ نخستین حضور رسمی وزیر خارجه طالبان در دهلینو
هند اعلام کرده است که شورای امنیت سازمان ملل به امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، معافیت سفر داده تا بین ۹ تا ۱۶ اکتوبر به دهلینو سفر کند. این نخستین سفر رسمی او به هند پس از به قدرت رسیدن طالبان است و در شرایطی انجام میشود که روابط پاکستان و افغانستان رو به تنش رفته و نفوذ چین در کابل افزایش یافته است.
رندیر جایسوال، سخنگوی وزارت خارجه هند، روز جمعه ۱۱ میزان گفت که این معافیت سفر «در حوزه علنی» صادر شده، اما جزئیات بیشتر از سوی دولت هند ارائه نشده است. انتظار میرود امیرخان متقی در تاریخ ۹ یا ۱۰ اکتوبر وارد دهلینو شود.
متقی از سال ۲۰۰۱ در فهرست تحریمهای شورای امنیت قرار دارد و با محدودیت سفر و انسداد داراییها مواجه بوده است. این سفر نخستین حضور رسمی او در هند پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان محسوب میشود.
تحولات اخیر حاکی از آن است که هند تلاش دارد تعامل خود با کابل را افزایش دهد. پس از سقوط طالبان در ۲۰۲۱، دیپلماتهای هند از افغانستان خارج شدند، اما از جون ۲۰۲۲ یک هیات تخنیکی در کابل فعال شده و گام به گام روابط توسعه یافته است. میان سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱، هند بیش از ۲۴ میلیارد دلار در پروژههای توسعهای افغانستان سرمایهگذاری کرده است.
سفر متقی در حالی انجام میشود که روابط پاکستان و افغانستان تیره شده و نفوذ چین در کابل افزایش یافته است. تحلیلگران معتقدند هند با این اقدام میخواهد جایگاه دیپلماتیک خود در منطقه را تقویت کند و نفوذ سیاسی و اقتصادی طالبان را زیر نظر داشته باشد.
تحلیل آگاه
سفر امیرخان متقی به هند، بیش از یک حرکت دیپلماتیک ساده، نماد تحولات پیچیده ژئوپلیتیکی در جنوب آسیاست. معافیت سفر او از سوی شورای امنیت، به معنای آن است که طالبان اکنون توانایی باز کردن پنجرههای محدود بینالمللی را یافتهاند، هرچند که محدودیتها و تحریمهای گسترده هنوز پابرجاست.
از منظر سیاسی، حضور وزیر خارجه طالبان در دهلینو پیامی دوگانه دارد: از یک سو، نشاندهنده تمایل هند به تعامل و حفظ نفوذ در افغانستان است؛ از سوی دیگر، سیگنالی است به پاکستان و چین که دهلینو نیز بازیگر جدی در مناسبات کابل محسوب میشود. این سفر در شرایطی انجام میشود که روابط کابل و اسلامآباد پرتنش است و چین به عنوان شریک استراتژیک طالبان، سعی دارد نفوذ خود را تثبیت کند.
پیامد داخلی این سفر نیز قابل توجه است. طالبان با نمایش توانایی ارسال وزرای ارشد خود به کشورهای مهم منطقه، سعی دارد مشروعیت دیپلماتیک خود را به صورت محدود افزایش دهد و همزمان از فشارهای بینالمللی بکاهد. با این حال، این اقدام هنوز نمیتواند جایگاه رسمی و پذیرفتهشده طالبان در جامعه جهانی را تضمین کند؛ چرا که نگرانیها درباره حقوق بشر، تحریمها و حمایت از گروههای تروریستی همچنان پابرجاست.
اقتصاد و توسعه نیز زیر تأثیر این تحولات قرار میگیرند. هند که طی دو دهه گذشته میلیاردها دلار در افغانستان سرمایهگذاری کرده، با تعامل مستقیم با طالبان، میتواند پروژههای توسعهای را تحت کنترل بهتر قرار دهد و از نفوذ رقبای منطقهای مانند چین و پاکستان بکاهد. این مسئله، نقش هند را در تعادل قدرت جنوب آسیا پررنگتر میکند و طالبان را در موقعیتی قرار میدهد که میان بازیگران بزرگ منطقه، دست بالا را بیابد.
در نهایت، سفر متقی به هند نشان میدهد که طالبان اکنون در تلاش است شبکههای دیپلماتیک خود را گسترش دهد و از فرصتهای محدود بینالمللی برای تثبیت قدرت و مشروعیت داخلی بهرهبرداری کند. با این حال، هزینه انسانی و اجتماعی سیاستهای طالبان همچنان پابرجاست و هیچ تعاملی نمیتواند واقعیت فشار و محدودیتهای اعمال شده بر مردم افغانستان را نادیده بگیرد.
