بیل گیتس: دواهای لاغری باید برای همه در دسترس باشد، نه فقط برای ثروتمندان
خبرگزاری آگاه | ۱۰ اکتوبر ۲۰۲۵ – واشنگتن
بیل گیتس، بنیانگذار مایکروسافت و رییس بنیاد خیریه گیتس، از طرح تازهای خبر داده است که هدف آن فراهمسازی دواهای گرانقیمت لاغری برای مردم کشورهای کمدرآمد است. این ابتکار در همکاری با سازمان بهداشت پانآمریکا (PAHO) انجام میشود و بهگفته مقامها، میتواند نظام تولید و توزیع این نوع دواها را دگرگون کند.
دسترسی برابر به دواهای لاغری
به گزارش خبرگزاری رویترز، این همکاری بر بررسی راههای کاهش قیمت دواهایی چون «ویگووی» (Wegovy) ساخت شرکت نوو نوردیسک و «مونجارو» (Mounjaro) از شرکت ایلیلی تمرکز دارد؛ دو دارویی که در سالهای اخیر در کشورهای غربی بهسرعت محبوب شدهاند، اما بهای بسیار بالای آنها باعث شده میلیونها نفر در کشورهای کمدرآمد از دسترسی به آن محروم بمانند.
بیل گیتس در گفتوگویی با خبرنگاران گفت:
«هیچ دارویی نباید تنها برای ثروتمندان باشد. هر دارویی که در کشورهای پیشرفته مؤثر ثابت میشود، باید طوری تولید و توزیع شود که تمام مردم جهان بتوانند آن را با قیمتی پایین بهدست آورند.»
الگوی تازه همکاری جهانی
بربنیاد گزارشها، بنیاد گیتس در حال همکاری با شرکتهای دواسازی در هند است تا نسخههای ارزانتر دواهای ضد ایدز و سایر داروهای حیاتی را تولید کرده و در بازار کشورهای با درآمد پایین عرضه کند.
گیتس میگوید که این مدل میتواند برای دواهای لاغری نیز بهکار گرفته شود تا میلیونها نفر از کشورهای در حال توسعه از مزایای آن بهرهمند شوند.
نقش سازمان بهداشت پانآمریکا
سازمان بهداشت پانآمریکا (PAHO) نیز با تأیید این همکاری گفته است که استفاده از صندوق خرید مشترک این نهاد میتواند قیمت دواهای لاغری را برای ۳۵ کشور عضو بهشدت کاهش دهد.
به گفته مقامهای این سازمان، گفتوگوها با تولیدکنندگان دواهای اصلی و جنریک (نسخههای ارزانتر) در هفتههای آینده آغاز خواهد شد.
یکی از مقامهای PAHO گفته است:
«هدف ما این است که دواهایی چون ویگووی و مونجارو، که در کشورهای ثروتمند تجویز میشوند، در دسترس مردم آمریکای لاتین و سایر کشورهای در حال توسعه نیز قرار گیرند.»
بحران چاقی در کشورهای فقیر
برآورد سازمان جهانی بهداشت (WHO) نشان میدهد که بیش از ۷۰ درصد افراد مبتلا به چاقی در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط زندگی میکنند؛ اما درمانهای مؤثر برای آنها اغلب بسیار گران یا غیرقابل دسترس است.
طبق برآوردها، هزینههای ناشی از چاقی، از جمله بیماریهای مرتبط با آن مانند دیابت نوع دو و بیماریهای قلبی، تا سال ۲۰۳۰ ممکن است به سه تریلیون دالر در سال برسد.
کارشناسان بهداشت عمومی میگویند که اگر این طرح موفق شود، نه تنها میلیونها نفر از خطر بیماریهای ناشی از چاقی نجات مییابند، بلکه میتواند به کاهش نابرابری در دسترسی به داروهای مدرن نیز کمک کند.
داروهایی که صنعت داروسازی را دگرگون کردند
داروهای ویگووی و مونجارو که ابتدا برای درمان دیابت نوع دو طراحی شده بودند، در سالهای اخیر به دلیل تأثیر چشمگیرشان بر کاهش وزن، بهسرعت محبوبیت یافتند.
در کشورهای غربی، هزینه ماهانه مصرف این داروها بین ۸۰۰ تا ۱۳۰۰ دالر است؛ قیمتی که حتی برای بسیاری از بیماران در کشورهای پیشرفته نیز دستنیافتنی بهشمار میرود.
منتقدان میگویند صنعت داروسازی تمایل دارد این داروها را تنها برای بازارهای ثروتمند عرضه کند تا سود بیشتری بهدست آورد.
اما بنیاد گیتس با تکیه بر مدلهای موفق پیشین در دسترسسازی دواهای ضد ایدز و واکسنهای کرونا، اکنون قصد دارد همین الگو را برای درمان چاقی نیز پیاده کند.
پیامدهای جهانی یک تصمیم
تحلیلگران میگویند ورود بنیاد گیتس به این عرصه میتواند فشار قابل توجهی بر شرکتهای بزرگ داروسازی وارد کند تا بهسمت قیمتگذاری عادلانهتر حرکت کنند.
به باور کارشناسان، اگر این طرح به مرحله اجرا برسد، ممکن است کشورهایی مانند هند، برزیل و آفریقای جنوبی به مراکز تولید دواهای ارزانقیمت لاغری تبدیل شوند — همانگونه که در تولید واکسن کرونا نقش کلیدی داشتند.
یک اقتصاددان حوزه بهداشت از دانشگاه آکسفورد در گفتوگو با رویترز گفت:
«کاری که بیل گیتس آغاز کرده، نه فقط درباره لاغری، بلکه درباره عدالت دارویی است. این یک آزمون بزرگ برای صنعت جهانی داروسازی خواهد بود.»
در حالیکه چاقی به یکی از بحرانهای خاموش سلامت در جهان تبدیل شده است، طرح مشترک بیل گیتس و سازمان بهداشت پانآمریکا میتواند تحولی تاریخی در دسترسی برابر به داروهای مدرن رقم بزند.
اگر این برنامه با موفقیت اجرا شود، برای نخستین بار در تاریخ، دواهایی که نماد مصرفگرایی در جهان ثروتمند بهشمار میرفتند، شاید به امیدی تازه برای میلیونها انسان در کشورهای فقیر بدل شوند.
