ثبت جهانی نگارگری بهزاد؛ هویت خاموش اما زنده افغانستان در یونسکو
سازمان یونسکو اعلام کرده است که سبک هنر نگارگری کمالالدین بهزاد، استاد بزرگ مکتب هرات، به عنوان میراث فرهنگی ناملموس افغانستان در فهرست جهانی ثبت شده و این هنر را عامل مهمی در حفظ هویت فرهنگی و همبستگی اجتماعی کشور دانسته است.
خبرگزاری آگاه:
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) روز سهشنبه، ۱۸ قوس، اعلام کرد که هنر نگارگری افغانستان با محوریت سبک کمالالدین بهزاد، استاد برجسته عصر تیموریان، به عنوان میراث فرهنگی ناملموس بشر در فهرست جهانی ثبت شده است.
یونسکو تأکید کرده است که هنر نگارگری، نه تنها بیان زیباییشناسی تصویری، بلکه ابزاری برای پیوند نسلها، حفظ هویت فرهنگی و تقویت انسجام اجتماعی در افغانستان به شمار میرود.
به گفته این سازمان، مراکز هنری و هنرمندان بسیاری در داخل و بیرون کشور از مکتب هرات و سبک طراحی بهزاد الهام گرفتهاند و این سبک همچنان الگوی اصلی آموزش و تولید آثار نگارگری محسوب میشود.
یونسکو افزوده است که آثار استاد بهزاد اکنون در مجموعههای هنری و موزیمهای مشهور جهان نگهداری میشود و جایگاه او به معرفی و جهانیشدن هنر نگارگری کمک کرده است.
براساس این گزارش، نگارگری بیان نمادین و دقیق از صحنههای تاریخی، ادبی، اسطورهای و اجتماعی است که هدف آن آشنا ساختن جوامع با ریشههای فرهنگی، تاریخ و ادبیات گذشته است.
کمالالدین بهزاد، نابغه هنر دوره تیموریان، بهویژه در نمایش احساسات انسانی، واقعگرایی و پرداخت ظریف جزییات شهره بود و مکتب هرات را به یکی از درخشانترین دورههای تاریخ هنر اسلامی تبدیل کرد.
تحلیل کوتاه آگاه:
ثبت هنر نگارگری بهزاد در شرایطی صورت میگیرد که فرهنگ و هنر افغانستان بیش از هر زمان دیگر زیر فشار خاموشی قرار دارند. ثبت این میراث در یونسکو، تنها بزرگداشت یک هنرمند تاریخی نیست، نجات معنوی هویت یک ملت است؛ هویتی که امروز میان جنگ، سانسور فرهنگی، مهاجرت هنرمندان و خاموشی جریانهای هنری، تهدید میشود.
شاید paradox تراژیک زمان ما همین باشد: وقتی در داخل کشور قلمها شکسته، آموزش هنر محدود و هنرمندان مهاجرند، جهان بیرون به یادمان میآورد که چه گنجی هستیم.
هنر بهزاد فقط نقاشی نیست؛ زبان مشترک افغانستانیهاست؛ زبانی که نه به مرز نیاز دارد، نه به قدرت سیاسی. هنر در این دوران تنهایی، همان چیزی است که هنوز نمیتوان آن را زندانی، منع و سانسور کرد.
