پیوند پوتین با ایران ممکن است دوستانش در خلیج را از دست بدهد
حمایت روسیه از نبرد پهپادی تهران، نتیجه معکوس داده و امارات و عربستان سعودی را واداشته است تا برای حفاظت از آسمان خود به ولودیمیر زلنسکی روی بیاورند.
نوشته: سامر الأترش، خبرنگار خاورمیانه
منبع: روزنامهٔ تایمز
۳۱ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۱ حمل ۱۴۰۵
————————
پس از تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در ۲۰۲۲، این کشور در صحنه بینالمللی منزوی شد — با یک استثنای مهم. شیخ محمد بن زاید، رهبر امارات متحده عربی، نخستین سفر خود به مسکو را در همان سال انجام داد و دوستی نزدیک خود با رئیسجمهور پوتین را نشان داد.
اکنون این دوستی در معرض آزمون قرار گرفته است. به مدت نزدیک به یک ماه، امارات تحت حملات ایران، دوست دیگر روسیه در منطقه، قرار گرفته است. ایران از پهپادهایی استفاده کرده که در جنگ اوکراین بهکمال رسیدهاند و هدفگیری آنها از طریق اطلاعاتی است که روسیه در اختیار ایران گذاشته، به گفته مقامهای بریتانیایی.
هفته گذشته، امارات و دیگر کشورهای خلیج، دشمن پوتین، رئیسجمهور زلنسکی، را در سفر منطقهای خود پذیرفتند. زلنسکی خدمات خود را در مقابله با پهپادهایی ارائه کرد که پیشتر اوکراین را نیز هدف قرار داده بودند. او با امضای توافق دفاع هوایی دهساله با عربستان سعودی، توافق مشابه با قطر و توافق همکاری دفاعی با امارات منطقه را ترک کرد.
برای امارات، این صرفاً اجرای یک ضربالمثل قدیمی بود: «دشمن دشمن من، دوست من است و دوست دشمن من، دشمن من است.» عبدالخالق عبدالله، دانشمند سیاسی برجسته امارات، گفت: «و دوست دشمن من، دشمن من است.»
مقامات غربی هشدار دادهاند که همکاری نظامی روسیه و ایران میتواند به منطقه بازگردد و مشکلات ایجاد کند. اگرچه پهپادها توسط ایران ساخته شدهاند، اما روسیه آنها را تکمیل کرده و ممکن است روزی به سوی کشورهای خلیج که در جنگ اوکراین بیطرف ماندند، هدایت شوند.
رهبران برخی کشورها — از جمله رئیسجمهور فرانسه، که دوستی خود با شیخ محمد را توسعه داده — درباره خطر احتمالی پس از آغاز ارسال پهپادهای شاهد توسط ایران به کرملین، هشدار داده بودند.
کشورهای خلیج با استفاده از این بیطرفی و صدها میلیون دلار کمک به اوکراین از سوی امارات و عربستان، میانجیگری مبادله زندانیان میان اوکراین و روسیه را برعهده گرفتند، اما روابط خود با مسکو را کاهش ندادند.
سفر هفته گذشته زلنسکی در منطقه موفقیت نادری برای او بود، چرا که پیشتر نتوانسته بود رهبران خلیج را تحت تأثیر قرار دهد. در حالی که پوتین به دوستان خود وفادار و جذاب نشان داده میشود، زلنسکی پیش از این کشورهای عرب را بهصورت عمومی بابت حمایت ناکافی سرزنش کرده بود، مانند اجلاس ۲۰۲۳ عربستان که مقامات امارات و مصر را عصبانی ساخت.
با این حال، پیوندها با روسیه عمیق است و اعتراضات مداوم آمریکا و اروپا را تاب آورده است. عبدالله گفت: «رابطه شخصی میان پوتین و رهبران، به ویژه محمد بن سلمان و رهبر امارات، وجود دارد. این رابطه شخصی پایهای برای ۲۰ سال بوده و پوتین آن را ساخته و فکر نمیکنم از بین برود.»
همچنین روابط اقتصادی عمیقی وجود دارد، به ویژه در زمینه همپیمانی در تعیین قیمت نفت، پس از جنگ قیمتی ۲۰۲۰ که باعث کاهش تقریباً ۶۵٪ قیمتها شد. امارات سرمایهگذاری بزرگی در روسیه دارد و شهروندان روسی داراییهایی بیش از ۱۰ میلیارد دلار در امارات دارند.
در حالیکه این پیوندها احتمالاً آسیب نمیبینند، جایگاه روسیه در منطقه به دلیل جنگ تضعیف شده و جایگاه اوکراین تقویت شده است. عبدالله گفت: «اوکراین پیش از این فاسد دیده میشد، اما تصویر آن بهخاطر مقاومت در برابر تهاجم روسیه که پوتین وعده داده بود تنها چند هفته طول بکشد، بهبود یافته است. با این جنگ تصویر آن قویتر شده است؛ اوکراین ایستاد و اهمیت خلیج را شناخت.»
با این حال، یکی از دلایل برای خلیج این است که برخلاف آمریکا که هر چهار یا هشت سال رهبرانش تغییر میکنند، در روسیه ثبات وجود دارد و نگه داشتن آن در کنار خود مزیت دارد.
سنم واکیل، مدیر برنامه خاورمیانه در Chatham House، گفت: «آنها میخواهند انتخابگر باشند، اما این جنگ نگرانیهای امنیتی عمیقی را ایجاد کرده و دیگر نمیتوانند طرفی انتخاب کنند. آنها با آمریکا نامنسجم، ایران ضعیف و تهاجمی و اسرائیل مشتاق به جنگ روبهرو هستند. بنابراین سعی میکنند با هر تعداد بازیگر ممکن، از جمله همکاری دفاعی با اوکراین یا امنیت انرژی با روسیه، نیازهای خود را تأمین کنند.»
