محدودیت تازه برای آموزش کودکان مهاجر افغان در ایران؛ ثبتنام فقط با معرفینامه رسمی
وزارت آموزش و پرورش ایران اعلام کرده است که ثبتنام کودکان مهاجر، بهویژه افغانها، تنها با معرفینامه رسمی از دفاتر مهاجرتی مجاز است. این سیاست جدید، در عمل راه تحصیل را برای هزاران کودک بدون مدرک اقامتی دشوارتر یا حتی مسدود میکند و چالشهای جدی انسانی و حقوقی را بههمراه دارد.
به گزارش خبرگزاری آگاه، مقامات وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران اعلام کردهاند که از این پس، تنها کودکانی که دارای معرفینامه رسمی از دفاتر اقامت و اشتغال مهاجران یا ادارات ذیربط باشند، مجاز به ثبتنام در مدارس ایران هستند.
محمد سلیمی، سرپرست مرکز امور بینالملل و مدارس خارج از کشور در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا تأکید کرده که جابهجایی دانشآموزان مهاجر تنها در چارچوب شهر یا استان درجشده در معرفینامه مجاز است. بهگفته وی، برای ورود کودکان مهاجر به مقطع ابتدایی، دریافت شناسه یکتای دهرقمی و گذر از مرحله سنجش سلامت الزامی است.
این تصمیم در حالی اتخاذ شده که هزاران خانواده مهاجر، بهویژه افغانهایی که بهدلایل سیاسی یا امنیتی فاقد مدارک رسمی اقامتی هستند، هماکنون با مشکلات گستردهای برای ثبتنام فرزندانشان مواجهاند.
بسیاری از کودکان مهاجر افغان، بهدلیل نبود مدارک، نه تنها از آموزش رسمی محروماند، بلکه در معرض خطر کار کودک، ازدواج زودهنگام و فقر ساختاری قرار میگیرند. فعالان حقوق بشر میگویند این تصمیم میتواند یک نسل کامل را از حق بنیادی آموزش محروم کند.
🔍 تحلیل آگاه: آموزش، حق است نه امتیاز سیاسی
تصمیم جدید وزارت آموزش و پرورش ایران، که مهاجران را به روند بروکراتیک پیچیدهتری برای ثبتنام فرزندانشان در مدارس سوق میدهد، گامی نگرانکننده در مسیر بیصداسازی و حذف اجتماعی مهاجران است. این محدودیتها نهتنها با اصول آموزش همگانی و حقوق بشر در تضادند، بلکه بر آسیبپذیرترین قشر مهاجر—کودکان—تمرکز یافتهاند.
🔻 تناقض در رفتار جمهوری اسلامی:
در حالیکه مقامات ایران بارها ادعای “برادری دینی و فرهنگی” با مردم افغانستان کردهاند، در عمل سیاستهایی در پیش گرفتهاند که موجب تبعیض سیستماتیک علیه مهاجران افغان میشود. محدودسازی آموزش به مجوزهای اداری در کشوری که خود با بحران آموزش روبهرو است، بیتدبیری مضاعفی بهنظر میرسد.
🔻 استفاده سیاسی از آموزش:
واقعیت تلخ آن است که آموزش، در بسیاری از کشورها (از جمله ایران)، به ابزاری برای فشار سیاسی و کنترل اجتماعی مهاجران تبدیل شده است. ایجاد موانع قانونی، از جمله نیاز به شناسه یکتا و معرفینامه رسمی، راهی برای فیلتر و حذف خاموش فرزندان مهاجر از نظام آموزشی است؛ اقدامی که پیامدهای اجتماعی عمیق و بلندمدتی دارد.
🔻 پیامدهای انسانی و اجتماعی:
محرومیت تحصیلی، آسیبپذیری کودکان مهاجر را در برابر فقر، کار اجباری، سوءتغذیه، خشونت و قاچاق انسان افزایش میدهد. این کودکان بدون آموزش، نه تنها آینده خود را از دست میدهند، بلکه تبدیل به قربانیان نابرابری، سرکوب و تبعیض میشوند. افزون بر این، جامعه میزبان نیز با موجی از بیسوادی، جرم و نارضایتی مواجه خواهد شد.
