القاعده در کمین تنش ایران و آمریکا؛ بازسازی ایدئولوژیک و فراخوان جهادی
انستیتوت مبارزه با تروریسم هشدار داده است که شبکه القاعده در حال استفاده از افزایش تنشها میان ایران و ایالات متحده برای تقویت روایتهای ایدئولوژیک و تبلیغاتی خود است و هوادارانش را به «جنگ جهادی» علیه حضور آمریکا در منطقه فراخوانده است.
خبرگزاری آگاه:
به گزارش خبرگزاری آگاه، بر اساس تازهترین تحلیل منتشر شده توسط انستیتوت مبارزه با تروریسم، القاعده در تلاش است از فضای تنشآلود میان تهران و واشنگتن بهرهبرداری کند. در این گزارش آمده است که این گروه با تبلیغات گسترده، افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه را «جنگ صلیبی یهودی-آمریکایی علیه سرزمینهای مسلمان و اسلام» توصیف کرده و هواداران خود را به مقابله با نیروهای آمریکایی فراخوانده است.
مایکل باراک، پژوهشگر ارشد حوزه تروریسم و گروههای جهادی، تاکید کرده است که القاعده با اشاره به جنگ آمریکا علیه طالبان در افغانستان و گروههای مسلح در عراق، واشنگتن را متهم به تداوم سیاستهای تهاجمی علیه مسلمانان میکند. وی همچنین به سیاست آمریکا در ونزوئلا به عنوان شاهدی دیگر بر ماهیت تهاجمی دیپلماسی واشنگتن اشاره کرده است.
تحلیل منتشرشده تصریح میکند که فراخوان القاعده برای جهاد، بیشتر اقدامی تبلیغاتی و فرصتطلبانه برای بازسازی جایگاه ایدئولوژیک این گروه است و نشاندهنده توان عملی مستقیم برای تهدید منطقهای نیست. هدف اصلی، تقویت گفتمان جهادی و بسیج هواداران به صورت ذهنی و روانی است تا تشدید تنشها در منطقه بهعنوان تاییدی بر روایت قدیمی «جنگ غرب علیه اسلام» تفسیر شود.
این گزارش همچنین هشدار داده که خطر واقعی نه از حملات نظامی فوری، بلکه از احتمال الهامبخشی به حملات انفرادی در مناطق شکننده و ناپایدار و رشد افکار خشونتطلبانه ناشی میشود. توان عملیاتی القاعده برای تأثیرگذاری مستقیم بر موازنه راهبردی منطقه محدود باقی مانده است، اما تاثیر ایدئولوژیک و تبلیغاتی این گروه میتواند ناپایداری موجود را تشدید کند.
تحلیل آگاه:
بررسیها نشان میدهد که القاعده همچنان یک بازیگر فرصتطلب در میدان خاورمیانه است که از هر بحران یا تنش ژئوپولیتیک برای بازسازی نفوذ ایدئولوژیک خود استفاده میکند. افزایش فشارها میان ایران و آمریکا، به ویژه با حضور نظامی نیروهای خارجی و رقابتهای منطقهای، زمینهای فراهم کرده تا این گروه روایت «جنگ علیه اسلام» را دوباره برجسته کرده و حمایت روانی و تبلیغاتی هوادارانش را به دست آورد.
به باور کارشناسان، تمرکز القاعده روی بهرهبرداری از تنشها، نشاندهنده ضعف عملی و محدودیت توان نظامی آن است. این گروه نمیتواند بهصورت مستقیم معادلات منطقهای را تغییر دهد، اما تاثیرات غیرمستقیم آن از طریق گفتمانسازی و تحریک حملات انفرادی در مناطقی که دولتها کنترل ضعیفی دارند، جدی است.
با توجه به این شرایط، ناظران بر ضرورت تقویت سازوکارهای اطلاعاتی، همکاری بینالمللی و پیشگیری از گسترش ایدئولوژی خشونتطلبانه تاکید دارند. جلوگیری از بهرهبرداری تبلیغاتی القاعده، نیازمند سیاستهای هوشمندانه، ترکیبی از دیپلماسی و امنیت داخلی و تلاش برای کاهش شکافهای منطقهای است تا افکار خشونتطلبانه نتواند بار دیگر مردم و ناپایداری را هدف قرار دهد.
در نهایت، این تحلیل نشان میدهد که القاعده با وجود محدودیت عملی، همچنان در پس پرده تنشهای منطقهای به دنبال تثبیت جایگاه خود به عنوان نماد مقاومت علیه غرب و بهرهبرداری از بحرانها است، و پیامدهای روانی و تبلیغاتی آن برای امنیت منطقه نباید دستکم گرفته شود.
