طالبان: بیش از ۱۳ هزار اثر تاریخی به موزیم ملی منتقل شد؛ میراث فرهنگی زیر نظر یا زیر سایه ابهام؟
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان اعلام کرده است که از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون بیش از ۱۳ هزار اثر تاریخی از دورههای مختلف افغانستان به موزیم ملی منتقل شده است، اما کارشناسان و فعالان فرهنگی هشدار میدهند که حفاظت از میراث فرهنگی در چهار سال گذشته با ابهام و نگرانیهای جدی روبهرو بوده است.
خبرگزاری آگاه:
عینالدین صداقت، از مسئولان وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، گفت که این آثار از محلات باستانی کشف شده، بخشی از قاچاقچیان به دست آمده و برخی نیز توسط علاقمندان میراث فرهنگی اهدا شدهاند.
صداقت افزود که انتقال این آثار به موزیم ملی بخشی از تلاش طالبان برای «حفاظت از میراث فرهنگی افغانستان» است، اقدامی که پس از تخریب پیکرههای بودای بامیان و نگرانی یونسکو، از اولویتهای این وزارت خوانده شده است.
با این حال، در چهار سال گذشته گزارشهای متعددی درباره کاوشهای غیرحرفهای و رفتار مشکوک طالبان در قبال آثار باستانی و میراث فرهنگی در مناطق مختلف کشور منتشر شده است. این امر باعث شده بسیاری از فعالان فرهنگی و باستانشناسان نسبت به امنیت واقعی این آثار و نحوه نگهداری آنها ابراز تردید کنند.
تحلیل آگاه:
افغانستان با تاریخ و فرهنگی غنی، همواره هدف غارت، تخریب و قاچاق آثار تاریخی بوده است. اعلام طالبان مبنی بر انتقال ۱۳ هزار اثر به موزیم ملی، از یک سو نشاندهنده توجه این گروه به نمای بیرونی حفاظت از میراث فرهنگی است و از سوی دیگر، سوالهای جدی درباره نحوه مدیریت، شفافیت و امنیت واقعی این آثار باقی میگذارد.
تجربه گذشته، از جمله تخریب بودای بامیان و گزارشهای متعدد از دستکاری یا قاچاق آثار در مناطق تحت کنترل طالبان، باعث شده که جامعه فرهنگی و بینالمللی با دیده تردید به این اقدام نگاه کند. بدون وجود نهادهای مستقل، کارشناسان حرفهای و تضمین امنیت آثار، هیچ تضمینی برای حفاظت پایدار میراث فرهنگی افغانستان وجود ندارد.
این وضعیت نشان میدهد که حفاظت واقعی از میراث فرهنگی، فراتر از اعلامیه و انتقال فیزیکی آثار به موزیم ملی است و نیازمند برنامهریزی علمی، نظارت بینالمللی و شفافیت کامل است. اگر این شرایط محقق نشود، هر اقدام تبلیغاتی در زمینه میراث فرهنگی میتواند تنها بخشی از روایت رسمی طالبان باشد و نه تضمین واقعی حفاظت از تاریخ و فرهنگ افغانستان.
