اظهارات ترامپ درباره تهدید هستهای ایران مبالغهآمیز، نادرست یا بدون اثبات است
نوشته: درک والترز
منبع: روزنامهٔ ان ار سی – هالند
۲۸ فبروری ۲۰۲۶
ترجمه :سمیر بیات
———————————
یکی از دلایل مهم ایالات متحده برای حمله به ایران، تهدید ناشی از برنامه هستهای فرضی این کشور عنوان شده است. دونالد ترامپ و همکاران او در هفتهها و ماههای اخیر مدعی شدهاند که ایران برنامه هستهای خود را از سر گرفته، ظرف چند روز میتواند بمب هستهای بسازد و در حال توسعه موشکهای دوربرد است.
اما واقعیت برنامه هستهای ایران چگونه است؟ روزنامهٔ نیویارک تایمز بررسی کرده و نتیجه گرفته است که هر سه ادعای یادشده نادرست یا بدون شواهد کافی هستند.
-واقعیت برنامه هستهای ایران
صحیح است که ایران کار بر روی برخی تاسیساتی را که توسط اطلاعات امریکا تحت نظر است از سر گرفته، اما ترامپ تهدید هستهای را بیش از حد بزرگنمایی کرده است. دولتها، سازمانهای اطلاعاتی و ناظران بینالمللی هیچ شواهدی نیافتهاند که ایران به طور فعال تلاش دارد غنیسازی اورانیوم را از سر گیرد یا روی ساخت بمب هستهای کار کند.
اینکه ایران ظرف چند روز قادر به ساخت چنین بمبی باشد، بسیار بعید است؛ اورانیوم غنیشده پس از حملات اسرائیل و امریکا در جون سال گذشته، عمیقاً زیر زمین نگهداری میشود. همچنین ادعای مربوط به موشکهای دوربرد نیز مبالغهآمیز است. ایران موشکهایی دارد که میتوانند تا اسرائیل (حدود ۱۵۰۰ کیلومتر) برسند، اما توان رسیدن به آلاسکا (۸۰۰۰ کیلومتر) یا ساحل شرقی امریکا (۹۴۰۰ کیلومتر) را ندارد.
-خروج از توافق هستهای
در سال ۲۰۱۸، ترامپ از توافق هستهای ایران، برنامه جامع اقدام مشترک (JCPOA) که در ۲۰۱۵ با ریاست جمهوری باراک اوباما بسته شده بود، خارج شد. در آن توافق، ایران در مقابل لغو تحریمهای اقتصادی متعهد شده بود فعالیتهای هستهای خود را محدود کند. ترامپ به صورت یکجانبه از این توافق خارج شد و کشور را تحت تحریمهای جدید قرار داد، زیرا از نظر او توافق «کافی نبود».
پس از آن، ایران هنوز به برخی مفاد توافق پایبند ماند، به امید اینکه اروپا منافع اقتصادی آن را حفظ کند. وقتی این اتفاق نیفتاد، ایران غنیسازی اورانیوم را افزایش داد. براساس گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، ایران در ۲۰۲۰ ذخایر اورانیوم خود را گسترش داد و سانتریفیوژهای پیشرفتهتر را به کار گرفت که فراتر از محدودیت های JCPOA بود.
کاربرد طبی اورانیوم
ایران تأکید دارد که غنیسازی اورانیوم عمدتاً برای کاربردهای طبی اهمیت دارد. اورانیوم غنیشده برای تولید ایزوتوپهای طبی استفاده میشود؛ موادی رادیواکتیو که در تصویربرداری و درمان سرطان کاربرد دارند. به دلیل تحریمها، ایران سالها در وارد کردن ادویه مشکل داشت و این امر باعث شد توجه بیشتری به تولید داخلی معطوف شود.
با این حال، کارشناسانی مانند پیمان جعفری گفتهاند که احتمالاً دلیل اصلی غنیسازی ایران این نیست. برای کاربردهای طبی معمولاً اورانیوم کمغنی لازم است، در حالیکه ایران حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی کرده است — سطحی که بسیار نزدیک به میزان لازم برای ساخت سلاح هستهای است.
-بزرگنمایی تهدید
دولت ترامپ از عدم قطعیت واقعی برنامه هستهای ایران استفاده کرده و تهدید آن را بزرگنمایی میکند. در این میان، مقامات امریکایی گاه با یکدیگر در تضاد هستند. روزنامه نیویارک تایمز سخنرانی هفتگی ترامپ در کنگره را با اظهارات ۲۰۰۳ جرج دبلیو بوش درباره عراق مقایسه کرده، زمانیکه بوش مدعی شد عراق به دنبال اورانیوم در آفریقا بوده است؛ ادعایی که بعدها نادرست از آب درآمد.
