شورش محلی علیه «معدنخواری طالبان»؛ درگیری خونین بر سر طلای چاهآب تخار
گزارش آگاه
در پی درگیری شدید میان باشندگان ولسوالی چاهآب ولایت تخار و شرکتهای وابسته به طالبان بر سر استخراج معدن طلا، معترضان تجهیزات این شرکتها را به آتش کشیدند. منابع محلی میگویند این درگیریها تاکنون دستکم چهار کشته و ۱۶ زخمی برجای گذاشته و وضعیت بهسرعت در حال تشدید است.
به گفته منابعی که با رسانهها گفتوگو کردهاند، در جریان این درگیریها سه باشنده محل و یک عضو طالبان کشته شدهاند. همچنان شمار زخمیها به ۱۶ نفر رسیده که بیشتر آنان از میان معترضان هستند.
آتشزدن تجهیزات و فرار شرکتها
منابع محلی در تخار میگویند اعتراضها علیه استخراج «بیرویه» طلا در ولسوالی چاهآب به خشونت کشیده شده و باشندگان محل پس از گسترش درگیریها، تجهیزات شرکتهای استخراجی وابسته به طالبان را به آتش زدهاند.
در ویدیوهایی که از محل درگیریها منتشر شده، ستونهای بلند دود دیده میشود که از ساحه استخراج برخاسته است. بر اساس اطلاعات منابع محلی، مسئولان این شرکتها پس از شدتگرفتن اعتراضها، ساحه را ترک کرده و «در حال فرار» هستند.
ریشه اعتراضها؛ محیطزیست و قطع آب
باشندگان ولسوالی چاهآب میگویند استخراج بیرویه طلا باعث آسیبهای جدی محیطزیستی شده و منابع آب محلی را قطع یا آلوده کرده است. به گفته آنان، کندنکاریهای گسترده در نزدیکی مناطق مسکونی، زندگی روزمره مردم را مختل کرده و زمینهای زراعتی را با خطر جدی روبهرو ساخته است.
منابع محلی تأکید میکنند که اعتراضها خودجوش بوده و مردم محل برای جلوگیری از تخریب محیطزیست و دفاع از حق دسترسی به آب دست به اعتراض زدهاند.
درگیریهای تکرارشونده
به گفته منابع، این نخستینبار نیست که باشندگان چاهآب با طالبان و شرکتهای استخراجی درگیر میشوند. روز جمعه نیز میان مردم محل و اعضای طالبان که برای استخراج معدن وارد منطقه مسکونی شده بودند، درگیری رخ داده بود.
ادعاها درباره پشتپرده شرکتها
برخی منابع محلی مدعیاند که شرکتهای فعال در استخراج معدن طلا در چاهآب، به افراد نزدیک به بشر نورزی، قاچاقچی بزرگ مواد مخدر و از حامیان مالی طالبان، وابستهاند. به گفته این منابع، دستکم سه شرکت در این منطقه فعالیت دارند که با مخالفت شدید باشندگان محل روبهرو شدهاند. طالبان تاکنون به این ادعاها واکنشی نشان ندادهاند.
تحلیل آگاه: معادن؛ منبع درآمد یا جرقه ناآرامی؟
درگیریهای خونین در چاهآب تخار بار دیگر نشان میدهد که استخراج غیرشفاف و بیرویه معادن، به یکی از چالشهای جدی حاکمیت طالبان تبدیل شده است. در حالی که طالبان معادن را منبع اصلی درآمد خود معرفی میکنند، نبود نظارت، مشارکتندادن جوامع محلی و نادیدهگرفتن پیامدهای محیطزیستی، خشم مردم را برانگیخته است.
تجربه چاهآب نشان میدهد که «معدنخواری» بدون رضایت و حضور مردم محل، نهتنها ثبات نمیآورد، بلکه میتواند به درگیریهای خونین و گسترش نارضایتیهای محلی علیه طالبان دامن بزند؛ نارضایتیهایی که در صورت تداوم، به تهدیدی جدی برای کنترل این گروه بر مناطق دوردست تبدیل خواهد شد.
