ایران پس از خامنهای؛ اعلام تشکیل «شورای موقت رهبری» و تهدید به انتقام سخت از امریکا و اسرائیل
در پی اعلام شهادت آیت الله سید علی خامنهای در حملات مشترک امریکا و اسرائیل، مقامهای ارشد جمهوری اسلامی از آغاز رسمی روند «انتقال رهبری» خبر دادهاند. همزمان با اعلام ۴۰ روز عزای عمومی، تهران تهدید کرده که پاسخ این حمله «قاطع و تاریخی» خواهد بود.
خبرگزاری آگاه:
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بامداد شنبه ۹ حوت اعلام کرد که آیت الله سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در حملهای که «بیت رهبری» در تهران را هدف قرار داد، شهید شده است. به گفته این نهاد، او هنگام حضور در دفتر کار خود هدف قرار گرفته است.
پس از این اعلام، هیئت دولت جمهوری اسلامی ۴۰ روز عزای عمومی و ۷ روز تعطیلی سراسری اعلام کرد. رسانههای رسمی همچنین تأیید کردند که علی شمخانی، دبیر شورای دفاع و محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران نیز در این حملات جان باختهاند.
در تازهترین تحول، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، اعلام کرد که «طبق قانون اساسی، بهزودی شورای موقت رهبری تشکیل خواهد شد.»
او توضیح داد که رئیسجمهور، رئیس قوه قضائیه و یکی از فقهای شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام، این شورا را بهسرعت شکل خواهند داد.
لاریجانی در سخنانی تند خطاب به امریکا و اسرائیل گفت: «قلب مردم ایران را سوزاندید، قلبتان را میسوزانیم.»
او همچنین مدعی شد که «دشمنان به این نتیجه رسیدند تا وقتی که رهبری ایران در دست خامنهای است، به اهداف خود نمیرسند؛ برای همین تصمیم گرفتند اول ایشان را بزنند.»
پیشتر محمد مخبر نیز از تشکیل یک هیئت سهنفره برای مدیریت دوره انتقال خبر داده بود؛ ساختاری که اکنون با اظهارات لاریجانی، ابعاد رسمیتری به خود گرفته است.
در سطح بینالمللی، نماینده امریکا در سازمان ملل جمهوری اسلامی را عامل بیثباتی منطقه خوانده و سفیر اسرائیل نیز گفته عملیات نظامی ادامه خواهد یافت. در مقابل، سفیر ایران در سازمان ملل تأکید کرده که تهران پاسخ خواهد داد.
سپاه پاسداران نیز در بیانیهای جداگانه تهدید کرده که «شدیدترین عملیات تهاجمی تاریخ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی» علیه اسرائیل و پایگاههای امریکایی آغاز خواهد شد.
تحلیل آگاه:
تشکیل شورای موقت رهبری بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی، نشان میدهد که تهران در پی آن است تا خلأ قدرت را در کوتاهترین زمان ممکن مهار کند و از بروز شکافهای علنی در ساختار سیاسی جلوگیری نماید.
با این حال، انتقال رهبری در شرایط جنگی و تحت فشار خارجی، با انتقالهای پیشین تفاوت بنیادین دارد. این بار، همزمان سه متغیر بر تهران سایه انداخته است: فشار نظامی مستقیم، احتمال تشدید درگیری منطقهای و حساسیت افکار عمومی داخلی.
تهدیدهای صریح لاریجانی و سپاه پاسداران، از یک سو تلاش برای نمایش انسجام داخلی است؛ اما از سوی دیگر میتواند به چرخهای تازه از تقابل مستقیم با اسرائیل و امریکا منجر شود.
اگر شورای موقت رهبری بتواند انتقال قدرت را بدون بحران داخلی مدیریت کند، ممکن است تهران به سمت تثبیت سریع ساختار جدید حرکت کند. اما در صورتی که رقابتهای درونساختاری تشدید شود، پیامدهای آن فراتر از مرزهای ایران خواهد رفت.
برای منطقه، بهویژه کشورهای همسایه از جمله افغانستان، این تحول میتواند آغاز دورهای از نااطمینانی تازه باشد؛ دورهای که بر تجارت، مهاجرت و معادلات امنیتی تأثیر مستقیم خواهد گذاشت.
اکنون پرسش محوری این است: آیا جمهوری اسلامی با تشکیل شورای موقت رهبری موفق به مهار بحران خواهد شد، یا منطقه وارد مرحلهای تازه از بیثباتی ساختاری میشود؟
پاسخ این پرسش، مسیر تحولات خاورمیانه در هفتهها و ماههای پیشرو را تعیین خواهد کرد.
