چرا غرق شدن کشتی جنگی ایرانی برای هند به یک مسئلهٔ سیاسی تبدیل شده است
نویسندگان: الکس تراولی و سوهاسینی راج – گزارش از دهلی نو
منبع: نیویارک تایمز
۶ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۵ حوت ۱۴۰۴
ترجمه : سمیر بیات
—————————
چند روز پیش از آنکه یک زیردریایی امریکایی کشتی ایرانی «دنا» را هدف قرار دهد، این کشتی در تمرینات دریایی چندجانبهٔ صلحآمیز شرکت کرده بود. در این تمرینها، ۴۱ کشتی و خدمه از بیش از ۷۰ کشور در سواحل شرقی هند حضور یافتند تا تعهد خود را به آزادی کشتیرانی و قوانین دریایی تأیید کنند. اما حمله به کشتی روز چهارشنبه و کشته شدن دستکم ۸۴ نفر از خدمه، اکنون هند را در یک بحران سیاسی قرار داده است.
وزیر خارجه ایران «دنا» را «میهمان نیروی دریایی هند» خواند و نوشت که زیردریایی امریکایی «یک فاجعه» علیه خدمهٔ آن انجام داده است.
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، تاکنون هیچ اظهار رسمی دربارهٔ غرق شدن «دنا» نکرده است. نیروی دریایی هند اعلام کرد که روز چهارشنبه از نیروی دریایی سریلانکا تماس اضطراری دریافت کرده و در عملیات جستجو و نجات با سریلانکا همکاری کرده است.
روز پنجشنبه، آقای مودی تنها گفت که هند «از هر تلاش برای حل و فصل مسالمتآمیز درگیریها حمایت خواهد کرد.»
مالیکارجون خارگه، رئیس حزب مخالف کنگره، نخستوزیر را به «ترک بیاحتیاط منافع راهبردی و ملی هند» متهم کرد و گفت که او در دفاع از میهمانان کشورش کوتاهی کرده است.
هند اکنون در موقعیتی بسیار دشوار قرار گرفته است، میان ایران از یک سو و ایالات متحده، اسرائیل و کشورهای عرب خلیج فارس از سوی دیگر. طی سالهای اخیر، هند با همهٔ این کشورها روابط دوستانه داشته است. با این حال، دولت هند در روزهای نخست جنگ جدید علیه ایران هیچ واکنش رسمی اعتراضی یا همدردانه نسبت به هیچ طرفی نشان نداده است.
مردم عادی هند احساسات خود را صریحتر بیان میکنند. اس. ونکاتش، نگهبان پارک زیبای «کایلاساگیری» در نزدیکی بندری که ناوگان بینالمللی در آن پهلو گرفت، گفت: «واقعاً دلخراش است. فقط چند روز پیش با این جوانان ایرانی دست دادم. آنها میان اسنک خوردند و عکس گرفتند.»
آرون کومار سینگ، معاون بازنشستهٔ نیروی دریایی هند، که در مراسمی در ۱۹ فبروری حضور داشت، گفت: «کشتی های ایرانی و خدمهٔ آنها را دیدم که با ارکستر رژه میرفتند. فکر میکنم بیش از نیمی از آنها اکنون جان باختهاند.»
با این حال، او امریکا یا هند را به دلیل سرنوشت کشتی و خدمهٔ آن مقصر ندانست و گفت: «جنگ آغاز شده است و هر کشوری در آبهای بینالمللی ممکن است مورد حمله قرار گیرد.»
آرون پراکاش، رئیس سابق نیروی دریایی هند، حمله را مورد انتقاد قرار داد، هرچند اذعان کرد که ممکن است مطابق قوانین بینالمللی باشد. او گفت: «حتی خودمختاری راهبردی هم نیازمند اصول اخلاقی و لنگرگاهی است.»
خودمختاری راهبردی، اصل هدایتکننده سیاست خارجی هند است که کشور را از دوران جنگ سرد تاکنون بیطرف نگه داشته است. تالمیز احمد، دیپلمات سابق هند و سفیر پیشین در عربستان سعودی، امارات و عمان، گفت: «من همواره تأکید داشتم که هند باید نقش میانجیگر در منطقه، میان ایران و کشورهای عرب ایفا کند.»
هند سالها دوست خوبی برای ایران بوده است؛ نفت آن را خریداری کرده و در توسعهٔ بندر چابهار در دریای عرب با ایران همکاری کرده است.
همزمان، «خلیج فارس مرکز موفقیت دیپلماتیک هند بود»، به گفتهٔ آقای احمد، و روابط با عربستان و امارات طی ۱۱ سال گذشته که مودی به قدرت رسیده، به طور قابل توجهی گرمتر شده است.
هند در گذشته روابط قوی با فلسطینیها و اسرائیلیها داشت، اما طی ۲۰ سال گذشته، به دنبال نزدیکی به امریکا و کاهش وابستگی به چین، روابط خود را با اسرائیل که منبع مهم تجهیزات نظامی و سرمایهگذاریهای مخاطرهآمیز است، نزدیکتر کرده است.
پس از اعلام توافق تجاری با امریکا در ۲ فبروری، هند سه نفتکش ایرانی را که مقامهای امریکایی متهم به قاچاق نفت کرده بودند، توقیف کرد. چند روز بعد، دولت به پارلمان اعلام کرد که تعهد خود به پروژهٔ بندر ایران را تکمیل کرده است.
مودی در ۲۴ فبروری به اسرائیل سفر کرد و روابط هند با اسرائیل را به «شراکت راهبردی ویژه» ارتقا داد.
با این حال، مودی تاکنون بیانیهٔ عمومی در حمایت از امریکا و اسرائیل در درگیری با ایران صادر نکرده است. پس از تجربهٔ تنش با امریکا در قالب تعرفهها و اختلاف علنی بر سر نقش ترمپ به عنوان میانجی در اختلاف هند و پاکستان در سال گذشته، به نظر میرسد مودی هنوز سعی دارد فضای مانور سیاسی خود را حفظ کند.
