ایران از توقف ۲۵۰۰ موتر باربری در اسلامقلعه خبر داد؛ طالبان متهم به ایجاد بحران تازه در مرز هرات
مقامهای مرزی ایران اعلام کردهاند که دستکم ۲۵۰۰ موتر باربری این کشور در گمرک اسلامقلعه هرات از سوی طالبان متوقف شده است. رانندهگان ایرانی میگویند روزها بدون امکانات در مرز سرگردان ماندهاند.
خبرگزاری آگاه:اسماعیل پورعابد، مدیر گمرک دوغارون، روز شنبه ۱ قوس گفته است که موترهای باربری ایرانی بین ۹ تا ۱۵ روز است در مرز هرات منتظر اجازه عبور ماندهاند. او تأکید کرده است که این وضعیت ناشی از «عدم توازن» در مدیریت رفتوآمد موترهای باربری از سوی طالبان است.
بهگفته پورعابد، در ماه عقرب سال جاری بیش از ۱۲ هزار موتر باربری از خاک ایران وارد افغانستان شده، اما در مقابل تنها ۱۰٬۷۳۹ موتر از افغانستان به ایران عبور کردهاند. او گفته است که همین تفاوت سبب ایجاد صفهای طولانی و توقف هزاران موتر ایرانی در اسلامقلعه شده است.
مدیر گمرک دوغارون از طالبان خواسته است که روند عبور و مرور موترها را «متوازن» سازند و اجازه ندهند که رانندهگان ایرانی در شرایط دشوار گیر بمانند. او گفته است که رانندهگان با امکانات بسیار محدود، روزها مجبور به اقامت در فضای باز و بدون خدمات مناسب هستند.
پورعابد اضافه کرده است که ایران برای مدیریت بحران طرح «یکبهیک» را اجرا میکند؛ یعنی در ازای ورود هر موتر باربری افغانستان به ایران، یک موتر ایرانی اجازه عبور به سوی افغانستان خواهد یافت.
این تنش در حالی شدت گرفته است که طی ماههای اخیر تاجران و رانندهگان هر دو طرف مرز از تأخیرهای طولانی، هزینههای اضافی و محدودیتهای غیرقابل پیشبینی طالبان شکایت کردهاند.
تحلیل آگاه — طالبان در مرزها بحران میسازند، سپس «راهحل» مطالبه میکنند
تنش تازه در مرز اسلامقلعه تنها یک موضوع گمرکی نیست؛ نشانهای از الگوی رفتاری طالبان در مدیریت مرزها و تجارت خارجی افغانستان است.
۱. طالبان از مرزها بهعنوان ابزار فشار سیاسی استفاده میکنند
طالبان در ماههای اخیر روابطش با پاکستان، ایران و آسیای میانه را با اعمال محدودیتهای یکطرفه بر تجارت دچار تنش کرده است.
مشابه وضعیت تورخم و اسپینبولدک، اکنون اسلامقلعه شاهد همان سیاست است:
ایجاد بحران، سپس وادار کردن طرف مقابل به توافقهای جدید.
۲. توقف ۲۵۰۰ موتر ضربه مستقیم به اقتصاد افغانستان است
هر توقف مرزی، افزایش هزینه حملونقل، کاهش صادرات افغانستان و بیاعتمادی تاجران را در پی دارد.
تاجران افغانستان در نهایت زیانبرتر از تاجران ایرانی خواهند بود؛ زیرا صادرات افغانستان به ایران کمتر است و هر محدودیت، برگشت سرمایه را کندتر میسازد.
۳. طالبان توان مدیریت جریان کالا را ندارند
ساختار گمرکی این گروه بر مبنای تخصص نیست؛ بیشتر بر مبنای گروهبندیهای داخلی، رشوت و تصمیمگیریهای سلیقهای است.
عدم توازن ترافیک تجاری نیز نشانه نبود سیستم شفاف و حرفهای در گمرکات است.
۴. فشار رو به افزایش بر روابط کابل–تهران
ایران از یکسو با طالبان همکاری میکند تا مسیرهای تجارتی و انرژی را فعال نگه دارد، اما از سوی دیگر دائماً با رفتار غیرمسئولانه این گروه مواجه است.
این تنشها میتواند زمینهساز اختلافات بزرگتر، مشابه بحران آب هیرمند، شود.
۵. بازنده نهایی مردم و تاجران افغانستاناند
هر روز توقف هزاران موتر در مرز به معنی:
افزایش قیمتها در داخل
فرار سرمایه
بیاعتمادی تاجران خارجی
کاهش صادرات افغانستان
طالبان میکوشند خود را «تنظیمکننده تجارت» نشان دهند، اما واقعیت این است که بیثباتی تولید میکنند نه نظم.
