افزایش بهای دارو در پی بسته ماندن مرزهای پاکستان؛ بیماران در تنگنای دارویی

خبرگزاری آگاه – در پی تنش‌های اخیر میان افغانستان و پاکستان و بسته ماندن گذرگاه‌های مرزی، بهای داروهای وارداتی از پاکستان در بازارهای افغانستان به‌شدت افزایش یافته است؛ امری که نگرانی گسترده بیماران و خانواده‌های آنان را در پی داشته است.
منابع در بخش داروسازی می‌گویند که نزدیک به ۶۰ درصد داروهای مورد استفاده در شفاخانه‌ها و دواخانه‌های افغانستان از پاکستان وارد می‌شود و توقف این مسیر، سبب شده تا قیمت شماری از داروهای حیاتی، از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها، انسولین و داروهای قلبی، تا دو برابر افزایش یابد.
داروسازان در کابل و جلال‌آباد می‌گویند که اگر مسیر تجارتی با پاکستان تا هفته‌های آینده باز نشود، احتمال کمبود داروهای حیاتی در بازار جدی است. یکی از فروشندگان دوا در کابل گفت: «داروهایی که قبلاً از پشاور در دو روز می‌رسید، حالا یا نمی‌رسد یا با چند برابر قیمت از مسیرهای غیررسمی وارد می‌شود.»
در همین حال، خانواده‌های بیماران می‌گویند که افزایش قیمت‌ها فشار سنگینی بر آنان وارد کرده است. زنی که برای خرید انسولین به یکی از دواخانه‌های کابل آمده بود، گفت: «قبلاً یک قلم انسولین ۲۵۰ افغانی بود، حالا ۵۰۰ افغانی شده؛ شوهرم مریض شکر است، اگر وضع چنین بماند، توان خرید نداریم.»
برخی منابع در وزارت صحت عامه طالبان نیز گفته‌اند که گفت‌وگوهایی با شرکت‌های داروسازی هند و ترکیه برای تأمین بخشی از نیازهای فوری افغانستان آغاز شده است؛ اما جایگزینی کامل داروهای پاکستانی به‌سادگی ممکن نیست.

---

🔍 تحلیل آگاه
وابستگی مزمن افغانستان به واردات دارو از پاکستان، بار دیگر ضعف ساختاری در بخش اقتصاد درمانی و امنیت صحی ملی را آشکار کرده است. هر بار که مرزها بسته می‌شوند، بحران دارویی نه‌تنها به یک چالش اقتصادی، بلکه به بحران انسانی تبدیل می‌شود.
در سه دهه گذشته، سیاست‌گذاران صحی افغانستان کمتر به توسعه‌ی صنعت داروسازی داخلی توجه کرده‌اند. در حالی‌که کشور ظرفیت تولید بخشی از داروهای پایه (مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، مسکن‌ها و سرم‌ها) را دارد، اما نبود حمایت مالی، نبود تکنولوژی مدرن، نبود نظارت کیفی و فساد گسترده، این ظرفیت را فلج کرده است.
از سوی دیگر، بازار داروی افغانستان در عمل به «بازار مصرفی» کشورهای همسایه بدل شده است. پاکستان با شناخت این نیاز، همواره از صادرات دارو به‌عنوان ابزاری برای نفوذ اقتصادی و سیاسی بر افغانستان استفاده کرده است. بسته شدن مرزها اکنون نشان می‌دهد که چنین وابستگی‌ای تا چه اندازه خطرناک است؛ زیرا سلامت میلیون‌ها نفر مستقیماً به تصمیم سیاسی یک کشور دیگر گره خورده است.
راه‌حل در درازمدت، تنها تقویت تولید دارویی داخلی و تنوع‌بخشی به منابع وارداتی است. هند، ترکیه و ایران می‌توانند شرکای بدیل باشند، اما بدون برنامه‌ریزی ملی برای ایجاد «خودکفایی دارویی»، هر بحران مرزی، به بحران صحی تبدیل خواهد شد.
اگر دولت کنونی و نهادهای بین‌المللی واقعاً نگران سلامت مردم‌اند، باید به‌جای واردات اضطراری، روی ایجاد زیرساخت پایدار داروسازی، آموزش متخصصان و تسهیل سرمایه‌گذاری در این بخش تمرکز کنند. در غیر آن، هر بسته شدن مرز، به بسته شدن نفس بیماران خواهد انجامید.