خبرگزاری آگاه آگاه؛ رسانه بیداری و برابری
کاخ سفید اعلام کرد که برنامهٔ سفر معاون رئیسجمهور، جِیدی ونس، به پاکستان را متوقف کرده است؛ این تصمیم پس از آن گرفته شد که ایران در آخرین لحظه هیئت مذاکرهکنندهٔ خود را از سفر بازگرداند.
به قلم: سامِر سعید، لورنس نورمن، الکساندر وارد و ناتالی اندروز
منبع: وال استریت ژورنال
چهار شنبه، ۲۲ اپریل ۲۰۲۶ مطابق ۲ ثور ۱۴۰۵
——————————
در حالیکه گفتوگوهای میان ایالات متحده و ایران روز سهشنبه پیش از آغاز عملاً فروپاشید، رئیسجمهور دونالد ترامپ از مشاورانش پرسید که آیا آمریکا باید حملات نظامی علیه ایران را از سر بگیرد یا نه؛ این موضوع را مقامهای آمریکایی گزارش دادهاند.
تنها چند ساعت پیش از آن، مقامهای کاخ سفید امیدوار بودند که جِیدی ونس—که قرار بود همان روز به اسلامآباد سفر کند—بتواند با ایران به توافقی برسد و دستکم سندی مکتوب به دست آید؛ بر خلاف سفر قبلیاش به پاکستان دو هفته پیش. در همین حال، هواپیمای «ایرفورس تو» بیشتر روز را در پایگاه اندروز در حومهٔ واشنگتن بدون حرکت باقی مانده بود.
میانجیگران پاکستانی گفتهاند که مقامهای ارشد ایران پیشتر به آنها اطلاع داده بودند هیئت مذاکرهکنندهشان نیز روز سهشنبه به اسلامآباد خواهد رفت. اما با نزدیک شدن به مهلت آتشبس تعیینشده از سوی ترامپ، ایران ناگهان تصمیم خود را تغییر داد.
در سلسله نشستهای فشرده در کاخ سفید، ترامپ با ونس، مقامهای امنیتی ارشد، و همچنین جَرِد کوشنر و استیو ویتکاف—که آنان نیز قرار بود به اسلامآباد بروند—گزینههای مختلف را بررسی کرد.
تا اوایل بعدازظهر، سفر ونس متوقف شد. تا شب، این سفر بهطور نامحدود به تعویق افتاد.
در جریان این نشستها، مشاوران به ترامپ گفتند که دولت ایران یکدست نیست و جناحهای سختگیر در تهران حاضر به عقبنشینی در برابر خواستههای او نیستند. همچنین این پرسش مطرح شد که آیا ایران اساساً در موقعیتی هست که بتواند مذاکره کند و به تعهدات پایبند بماند یا نه.
حتی در حالیکه ترامپ دربارهٔ ازسرگیری حملات هوایی پرسش میکرد، مقامها گفتند او نسبت به آغاز دوبارهٔ جنگ و طولانی شدن درگیری—که در میان افکار عمومی آمریکا نیز محبوبیت ندارد—تردید جدی داشته است.
در نهایت، ترامپ و تیمش راه میانه را برگزیدند: ادامهٔ فشار بر ایران تا زمانیکه این کشور پیشنهاد مشخصی ارائه کند. پس از آن، رئیسجمهور تصمیم خواهد گرفت که آیا مذاکرات ادامه یابد یا حملات جدیدی آغاز شود.
ترامپ در پیام شبکههای اجتماعی خود اعلام کرد که تا ادامهٔ گفتوگوها، محاصره و آتشبس را تمدید میکند. آتشبس قرار بود روز چهارشنبه پایان یابد. ونس ممکن است در اواخر هفته اعزام شود، اما به گفتهٔ یک مقام آمریکایی، ترامپ در حال بررسی لغو کامل این سفر است.
این وضعیت به یک بازی پرتنش «جنگ اعصاب» تبدیل شده و تلاشها برای پایان دادن به درگیریای را پیچیده کرده است که هزاران قربانی بر جای گذاشته و اقتصاد جهانی را دچار شوک کرده است.
-بنبست در گفتوگوها و تشدید فشار
در دیپلماسی، تعویق و تأخیر تاکتیک رایج است، اما اینبار میانجیگران میگویند عقبنشینی ناگهانی ایران ناشی از خشم نسبت به محاصرهٔ یکهفتهای بنادر این کشور توسط آمریکا بوده است؛ اقدامی که از دید تهران، بخشی از تلاش برای بالا بردن هزینهٔ جنگ است.
همزمان، ارتش آمریکا فشار را افزایش داد و یک نفتکش تحریمشدهٔ ایرانی را در اقیانوس هند توقیف کرد؛ اقدامی در چارچوب مقابله با ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» که برای دور زدن تحریمها استفاده میشود.
تهران در آغاز مذاکرات، با اتکا به کنترل خود بر تنگهٔ هرمز و توانایی حملات موشکی و پهپادی، احساس قدرت میکرد. اما محاصرهٔ دریایی آمریکا که یک روز پس از دور نخست مذاکرات آغاز شد، این برتری را کاهش داده است.
یکی از تحلیلگران اندیشکده واشنگتن گفته است این محاصره «توازن فشار میان دو طرف را تغییر داده» است، زیرا پیشتر ایران بدون محدودیت نفت صادر میکرد و فشار زمانی بیشتر متوجه آمریکا بود.
با این حال، مقامهای ایرانی میگویند هدفشان نشان دادن مقاومت در برابر فشار اقتصادی است، حتی در شرایطی که کشور بهشدت به رفع تحریمها نیاز دارد.
-جنگ ارادهها
مقامهای ایرانی بارها تأکید کردهاند که تحت فشار مذاکره نخواهند کرد. وزیر خارجهٔ ایران، عباس عراقچی، در شبکههای اجتماعی گفته است محاصرهٔ بنادر «عملی جنگی» است و توقیف کشتیها را نقض آتشبس دانسته است.
در اسلامآباد، شهر خود را برای میزبانی مذاکراتی آماده کرده بود که اکنون نامشخص شده است. تدابیر امنیتی شدید برقرار بود و هتلهای لوکس در اختیار گرفته شده بودند، اما برخلاف دور قبلی مذاکرات، شهر کاملاً تعطیل نشده بود.
در همین حال، بازارهای جهانی اندکی آرام گرفتهاند؛ شاخصهای بورس آمریکا به سطح پیش از جنگ بازگشتهاند و افزایش قیمت نفت نیز تا حدی مهار شده است.
با وجود این، بیاعتمادی عمیق میان دو طرف همچنان پابرجاست، هرچند گزارشها حاکی از آن است که گفتوگوها دربارهٔ چارچوبهایی احتمالی در موضوعاتی مانند برنامه هستهای ایران ادامه دارد.
این چارچوبها شامل محدودیت بر غنیسازی اورانیوم، مدیریت ذخایر مواد غنیشده و احتمال بازگشایی مسیرهای دریایی خواهد بود.
-تحلیل نهایی
برخی تحلیلگران معتقدند محاصره میتواند سالانه میلیاردها دالر از درآمد صادراتی ایران بکاهد و اقتصاد این کشور را تحت فشار شدید قرار دهد، اما برخی دیگر هشدار میدهند که اثرگذاری آن زمانبر خواهد بود.
به گفتهٔ یکی از کارشناسان، این وضعیت «بازی فشار» است؛ آزمونی برای ارادهٔ دو طرف، که هم بُعد اقتصادی دارد و هم امنیتی.
در همین حال، مقامهای نظامی آمریکا اعلام کردهاند دهها کشتی را وادار به تغییر مسیر کردهاند.
با وجود همهٔ این فشارها، برخی تحلیلگران هشدار میدهند که این سیاست ممکن است دو لبه داشته باشد؛ زیرا افزایش تنشها میتواند قیمت انرژی را بالا ببرد و بر اقتصاد جهانی—و حتی سیاست داخلی آمریکا—تأثیر بگذارد.
به گفتهٔ یکی از کارشناسان، «این یک شرطبندی پرریسک است: اینکه ایران زودتر از فشار اقتصادی بشکند، یا اینکه جهان از تحمل این بحران خسته شود.»
